Một đơn nhãn hiệu đang chờ xử lý trong kết quả tra cứu là một đối chứng có điều kiện: nếu đơn đó nộp trước đơn của bạn (hoặc có ngày ưu tiên sớm hơn) và sau này được cấp văn bằng, nó có thể là căn cứ để từ chối nhãn trùng hoặc tương tự của bạn cho cùng loại hoặc loại sản phẩm liên quan. Nhiều người thấy chữ "đang thẩm định" liền nghĩ đối thủ "chưa có gì", nên bỏ qua. Đó là cách đọc nguy hiểm, vì Việt Nam xét quyền đăng ký nhãn hiệu theo nguyên tắc ai nộp đơn trước thì được xét trước.
Bài này giải thích vì sao đơn chưa có văn bằng vẫn có sức nặng, cách đọc các mốc trong bản ghi của một đơn đang chờ, cách ước lượng đơn đó có khả năng đi tới văn bằng hay không, và những lựa chọn của bạn khi đối chứng nặng nhất trong kết quả tra lại là một đơn chưa ngã ngũ.
Vì sao đơn chưa được cấp vẫn tính là đối chứng
Với nhãn hiệu, pháp luật Việt Nam theo nguyên tắc nộp đơn đầu tiên: khi có nhiều đơn đăng ký nhãn trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn cho sản phẩm trùng hoặc tương tự, văn bằng chỉ được cấp cho đơn hợp lệ có ngày ưu tiên hoặc ngày nộp sớm nhất (trong số các đơn đáp ứng điều kiện). Đơn nộp sau, dù chủ đơn đã dùng tên lâu hơn ngoài thị trường, vẫn đứng sau trong hàng chờ xét.
Vì thế khi thẩm định đơn của bạn, cơ quan thẩm định không chỉ nhìn các văn bằng đã cấp mà còn nhìn các đơn nộp trước còn đang được xử lý. Một đơn đứng trước như vậy thường được coi là trở ngại tiềm tàng: kết quả cuối cùng cho đơn của bạn có thể phụ thuộc vào việc đơn kia đi tới đâu.
Hệ quả thực tế là bạn không thể coi một đơn đang chờ là vô hại. Nó có thể chưa cho chủ đơn quyền ngăn cấm người khác như một văn bằng, nhưng nó đã giữ chỗ trong hàng. Chừng nào đơn đó còn sống, nhãn tương tự của bạn ở vị trí đứng sau.
Chiều ngược lại cũng đúng: nếu đơn của bạn nộp trước một đơn tương tự của người khác, chính đơn của bạn mới là đơn giữ chỗ. Đó là lý do việc ghi đúng ngày nộp, ngày ưu tiên của từng đối chứng khi đọc kết quả tra quan trọng như vậy.
Đọc các mốc trong bản ghi của một đơn đang chờ
Tên gọi các trường trên cơ sở dữ liệu có thể thay đổi theo giao diện, nhưng một bản ghi đơn đang chờ thường cho phép bạn đọc ra những mốc dưới đây.
| Mốc | Đọc để biết điều gì | Ghi chú khi đánh giá |
|---|---|---|
| Ngày nộp đơn | Đơn đó đứng trước hay sau thời điểm bạn định nộp | Đơn nộp trước bạn là đối chứng có điều kiện; đơn nộp sau bạn thì không |
| Ngày ưu tiên (nếu có) | Đơn có hưởng quyền ưu tiên từ một đơn nộp trước ở nước khác hay không | Ngày ưu tiên có thể sớm hơn ngày nộp tại Việt Nam vài tháng |
| Ngày công bố | Đơn đã được công bố trên công báo chưa | Đơn đã công bố thì người thứ ba có thể gửi ý kiến |
| Tiến trình xử lý | Đơn đang ở giai đoạn hình thức, nội dung, hay đã có thông báo gì | Có thông báo dự định từ chối thì đơn có thể đang gặp khó |
| Danh mục hàng hoá, dịch vụ | Đơn đó xin bảo hộ cho những gì | Danh mục trong đơn còn có thể bị thu hẹp trong quá trình thẩm định |
| Chủ đơn và đại diện | Ai đứng sau đơn, có dùng người làm nghề không | Giúp bạn hình dung khả năng chủ đơn theo đuổi đơn tới cùng |
Không phải bản ghi nào cũng hiện đủ tiến trình. Khi thiếu thông tin, đừng tự suy diễn rằng đơn "đứng yên". Đơn có thể đang được xử lý bình thường mà dữ liệu công khai chưa thể hiện hết.
Ước lượng một đơn đang chờ có khả năng đi tới văn bằng hay không
Xem bản thân nhãn đối chứng có khả năng phân biệt không. Nếu nhãn của họ là từ mô tả thuần tuý cho sản phẩm, đơn đó có thể tự gặp khó khi thẩm định. Nhưng đừng đặt cược vào điều này: thẩm định viên có thể nhìn khác, và chủ đơn có thể sửa nhãn hoặc thu hẹp danh mục.
Xem có đối chứng nào đứng trước chính đơn đó không. Tra ngược tên của đơn đang chờ. Nếu trước nó đã có một văn bằng tương tự, đơn đó có thể bị chặn, và khi ấy đối chứng thật của bạn là văn bằng kia chứ không phải đơn này.
Xem tiến trình có thông báo bất lợi không. Một số bản ghi thể hiện thông báo dự định từ chối hoặc yêu cầu sửa đổi. Có thông báo không có nghĩa là đơn sẽ chết, vì chủ đơn còn quyền trả lời; nhưng đó là thông tin để bạn cân nhắc.
Xem danh mục có khả năng bị thu hẹp tới mức không còn gần bạn không. Nếu đơn đối chứng khai rất rộng nhưng phần gần bạn chỉ là một hai dòng, có khả năng phần đó sẽ được giữ hoặc bỏ tuỳ diễn biến. Bạn không kiểm soát được việc này, nhưng biết để theo dõi.
Xem chủ đơn có hoạt động thật không. Một doanh nghiệp đang bán hàng dưới tên đó sẽ có động lực theo đuổi đơn. Một đơn của người nộp để "giữ tên" mà không thấy hoạt động gì thì khó đoán hơn theo cả hai chiều.
Những lựa chọn khi đối chứng nặng nhất là một đơn đang chờ
Bạn không phải chờ đơn kia có kết quả rồi mới làm gì. Một số hướng thường được cân nhắc:
- Đổi hoặc sửa tên ngay nếu bạn chưa đầu tư nhiều: đây thường là cách ít rủi ro nhất, vì bạn không phụ thuộc vào một đơn của người khác.
- Thu hẹp danh mục nếu đơn đối chứng chỉ gần bạn ở một phần sản phẩm, và phần còn lại vẫn đủ cho kế hoạch kinh doanh.
- Vẫn nộp đơn và chấp nhận chờ, hiểu rằng kết quả của bạn có thể phụ thuộc vào kết quả của đơn kia; trong thời gian đó hạn chế các khoản đầu tư khó thay đổi.
- Theo dõi đơn đối chứng định kỳ trên cơ sở dữ liệu: khi nó bị từ chối, bị rút hoặc bị thu hẹp, bức tranh của bạn thay đổi.
- Hỏi người làm nghề khi bạn đã dùng tên ngoài thị trường từ trước ngày nộp của đơn kia; có những con đường pháp lý liên quan đến quyền của người sử dụng trước, nhưng cần đánh giá theo hồ sơ cụ thể.
Các thủ tục như gửi ý kiến của người thứ ba về một đơn, hay phản đối, thuộc về giai đoạn sau khi nộp và cần chứng cứ, lập luận. Bài này chỉ nhắc để bạn biết chúng tồn tại; quyết định có dùng hay không nên được bàn với người có chuyên môn.
Ví dụ giả định: một đơn nộp trước bốn tháng
Ví dụ giả định: một hộ kinh doanh ở Huế làm kẹo mè xửng thủ công, định đăng ký một cái tên hai âm tiết cho dòng kẹo đóng hộp. Kết quả tự tra cho thấy không có văn bằng nào gần, nhưng có một đơn đang chờ xử lý, nộp trước bốn tháng, phần chữ khác một dấu thanh, danh mục ghi bánh kẹo và mứt.
Đọc bản ghi, hộ kinh doanh thấy đơn kia đã được công bố, chưa có thông báo gì thêm, chủ đơn là một công ty thực phẩm có website bán hàng. Tra ngược tên của đơn kia, họ không thấy văn bằng nào đứng trước nó. Như vậy đơn kia có cơ hội đi tới văn bằng khá rõ, và nếu được cấp thì nhãn của hộ kinh doanh rất dễ bị coi là tương tự cho đúng sản phẩm.
Họ chưa in bao bì. Quyết định hợp lý là đổi sang một tên khác hẳn về âm và nghĩa, tra lại, rồi mới đặt in. Nếu họ đã bán dưới tên đó vài năm và có nhiều khách quen, bài toán sẽ khác và cần một người làm nghề xem xét quyền của người sử dụng trước.
Điều đáng chú ý trong ví dụ là họ không dừng ở chữ "đang chờ". Họ đọc ngày nộp, ngày công bố, chủ đơn, rồi tra ngược để xem đơn kia có bị chặn bởi ai khác không. Cả quá trình chỉ mất chừng một buổi, nhưng nó cho họ một quyết định có căn cứ thay vì một linh cảm, và quyết định đó được đưa ra trước khi tiền in bao bì được chi.
Những lỗi hay gặp khi đọc đơn đang chờ
Lỗi phổ biến nhất là lọc kết quả chỉ giữ văn bằng còn hiệu lực ngay từ đầu, khiến mọi đơn đang chờ biến mất khỏi màn hình. Người tra nhìn danh sách sạch và yên tâm, trong khi đối chứng nguy hiểm nhất đã bị bộ lọc giấu đi. Khi tra để đánh giá rủi ro, hãy giữ cả đơn đang chờ.
Lỗi thứ hai là so ngày sai: so ngày nộp của đơn kia với ngày bạn bắt đầu dùng tên, thay vì với ngày bạn sẽ nộp đơn. Trong hàng chờ đăng ký, cái được so là ngày nộp hoặc ngày ưu tiên của các đơn. Việc dùng trước chỉ có ý nghĩa ở những con đường pháp lý khác và phải chứng minh.
Lỗi thứ ba là bỏ qua ngày ưu tiên. Một đơn nộp tại Việt Nam sau bạn nhưng hưởng quyền ưu tiên từ một đơn nộp ở nước khác trước bạn vẫn có thể đứng trước. Nếu bản ghi có trường ưu tiên, hãy đọc nó.
Lỗi thứ tư là coi đơn đang chờ lâu là đơn bị bỏ. Thời gian thẩm định có thể kéo dài vì nhiều lý do không liên quan đến chủ đơn. Một đơn "nằm yên" nhiều tháng vẫn có thể được cấp văn bằng vào một ngày bất kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Đơn đang chờ xử lý có cho chủ đơn quyền cấm người khác dùng tên không?
Thông thường quyền ngăn cấm đầy đủ phát sinh khi đã có văn bằng. Tuy vậy, đơn đang chờ giữ chỗ trong hàng xét, và nếu sau này được cấp, chủ văn bằng có thể yêu cầu xử lý việc sử dụng nhãn tương tự. Không nên coi khoảng thời gian chờ là khoảng an toàn.
Đơn của mình nộp sau một đơn tương tự thì có bị từ chối ngay không?
Không nhất thiết ngay. Kết quả có thể phụ thuộc vào việc đơn nộp trước đi tới đâu. Nếu đơn trước bị từ chối hoặc bị rút, trở ngại đó có thể không còn. Nếu nó được cấp, đơn của bạn có nguy cơ bị từ chối ở phần trùng.
Làm sao biết một đơn đang chờ đã có tiến triển?
Tra lại bản ghi theo số đơn trên cơ sở dữ liệu của Cục định kỳ, đọc trường tình trạng và tiến trình. Dữ liệu công khai có độ trễ, nên một thay đổi có thể chưa hiện ngay.
Đã dùng tên ngoài thị trường từ trước khi đơn kia được nộp thì sao?
Bạn có thể có những lập luận liên quan đến việc sử dụng trước, nhưng việc này không tự động và cần chứng cứ rõ ràng về thời điểm, phạm vi sử dụng. Đây là tình huống nên nhờ người làm nghề đánh giá trước khi quyết định.
Có nên liên hệ chủ đơn đang chờ để thương lượng không?
Có thể cân nhắc khi bạn thật sự cần cái tên đó. Tuy nhiên liên hệ cũng làm chủ đơn biết tới bạn. Nên chuẩn bị kỹ mục tiêu và giới hạn của mình, tốt nhất có người có chuyên môn hỗ trợ.
Đơn đang chờ có danh mục khác hẳn sản phẩm của mình thì có cần lo không?
Nếu sản phẩm hai bên không trùng, không tương tự và không liên quan về kênh bán, người mua, thì đơn đó thường không phải trở ngại đáng kể. Riêng với nhãn có danh tiếng, phạm vi đánh giá có thể rộng hơn.