Phòng Đăng ký kinh doanh xét tên công ty bằng cách so với các tên doanh nghiệp khác, không so với sổ nhãn hiệu. Muốn biết tên công ty có đụng nhãn hiệu của ai không, bạn phải tự tách phần tên riêng ra và tra trên cơ sở dữ liệu nhãn hiệu của Cục Sở hữu trí tuệ, trong đúng nhóm hàng hoá, dịch vụ công ty sẽ kinh doanh.
Bài này hướng dẫn tách tên công ty thành phần cần tra và phần bỏ qua, chọn nhóm sản phẩm để tra theo ngành nghề đăng ký, đọc kết quả với con mắt của người sắp dùng tên làm biển hiệu và bao bì, và nhận ra khi nào nên dừng lại hỏi người làm nghề. Bài không đi vào thủ tục buộc đổi tên khi đã có tranh chấp; đó là phần việc của người làm nghề và cơ quan có thẩm quyền.
Hai hệ thống, hai câu hỏi khác nhau
Cổng đăng ký doanh nghiệp trả lời câu hỏi: tên này có trùng hoặc gây nhầm lẫn với tên một doanh nghiệp đã đăng ký không. Cơ sở dữ liệu nhãn hiệu trả lời câu hỏi khác: dấu hiệu này có trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu đã nộp đơn, đã được bảo hộ cho hàng hoá, dịch vụ trùng hoặc liên quan không. Một tên có thể qua câu hỏi thứ nhất mà vướng câu hỏi thứ hai, và ngược lại.
Thực tế phổ biến là phần tên riêng của công ty được dùng luôn làm tên trên biển hiệu, bao bì, trang bán hàng. Khi đó phần tên riêng không chỉ là tên doanh nghiệp mà đang được dùng như một nhãn hiệu, và nó chịu sự so sánh với các nhãn hiệu đã được bảo hộ. Quy định về đăng ký doanh nghiệp không cho dùng nhãn hiệu, tên thương mại đã được bảo hộ của người khác để cấu thành tên riêng khi chưa được đồng ý; nếu có kết luận xâm phạm của cơ quan có thẩm quyền, doanh nghiệp có thể phải đổi tên.
Điều này không có nghĩa mọi tên công ty trùng một nhãn hiệu đều là vi phạm. Nhãn hiệu được bảo hộ cho những hàng hoá, dịch vụ cụ thể; một công ty kinh doanh lĩnh vực hoàn toàn khác có thể không gây nhầm lẫn. Việc tra giúp bạn biết mình đang ở tình huống nào.
Tách tên công ty thành phần tra và phần bỏ
Bỏ loại hình doanh nghiệp. Các cụm "công ty TNHH", "công ty cổ phần", "doanh nghiệp tư nhân" không bao giờ là phần phân biệt của nhãn hiệu. Gõ chúng vào ô tìm kiếm chỉ làm kết quả lệch đi.
Tách ngành nghề và địa danh ra khỏi phần tra chính. Với tên "Công ty TNHH Thực phẩm Sạch Lam Viên Đà Lạt" (ví dụ giả định), phần ngành nghề "thực phẩm sạch" là từ mô tả, "Đà Lạt" là địa danh. Phần cần tra chính là "Lam Viên". Tuy vậy bạn vẫn nên tra thêm tổ hợp đầy đủ, vì có thể ai đó đã đăng ký đúng tổ hợp đó.
Giữ nguyên chữ số, ký hiệu nếu chúng là phần nhận diện. Nếu tên riêng là "Bảy Mươi Hai" hay "72", bạn tra cả hai dạng viết bằng chữ và bằng số, vì người mua đọc và nhớ cả hai.
Tra cả tên tiếng nước ngoài và tên viết tắt nếu chúng sẽ xuất hiện trên sản phẩm. Nhiều công ty có tên tiếng Việt dài nhưng trên bao bì chỉ in tên viết tắt hoặc tên tiếng Anh. Thứ khách hàng nhìn thấy mới là thứ cần tra kỹ nhất.
Đặt tên tra theo cách khách sẽ gọi. Nếu khách sẽ gọi gọn "Lam Viên" thì tra "Lam Viên", "Lamvien", "Lam Vien", và cả từ đồng âm gần nhất. Danh mục về tra trên cơ sở dữ liệu của Cục có bài riêng về tra có dấu, không dấu, viết liền và viết tách.
Chọn nhóm để tra theo ngành nghề đăng ký
Ngành nghề trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp dùng hệ thống ngành kinh tế, còn nhãn hiệu dùng Bảng phân loại Nice. Hai hệ thống không khớp một đối một. Bảng dưới gợi ý cách chuyển một số ngành nghề phổ biến sang nhóm cần tra; bạn đối chiếu bảng phân loại hiện hành khi tra.
| Ngành nghề định kinh doanh | Nhóm hàng hoá, dịch vụ nên tra trước | Nhóm liên quan nên tra thêm |
|---|---|---|
| Sản xuất và bán cà phê rang xay | Nhóm cà phê và các sản phẩm thay thế cà phê | Dịch vụ cung cấp đồ uống, dịch vụ bán lẻ |
| Mở chuỗi quán ăn | Dịch vụ cung cấp thức ăn, đồ uống | Các nhóm thực phẩm đóng gói nếu định bán sản phẩm mang về |
| Thiết kế và thi công nội thất | Dịch vụ xây dựng, dịch vụ thiết kế | Nhóm đồ nội thất nếu định bán sản phẩm |
| Phát triển phần mềm, ứng dụng | Phần mềm (nhóm 9), dịch vụ phần mềm (nhóm 42) | Nhóm của lĩnh vực ứng dụng phục vụ, ví dụ giáo dục, tài chính |
| Kinh doanh mỹ phẩm | Nhóm mỹ phẩm, chế phẩm vệ sinh | Dịch vụ thẩm mỹ, dịch vụ bán lẻ |
| Trung tâm ngoại ngữ | Dịch vụ giáo dục, đào tạo | Ấn phẩm, tài liệu học, phần mềm học trực tuyến |
Danh mục "Chọn nhóm hàng hoá, dịch vụ khi tra" trên trang này đi sâu kỹ thuật chọn nhóm. Ở bước đặt tên công ty, nguyên tắc đơn giản là tra nhóm của thứ bạn sẽ bán trước, nhóm của thứ bạn sẽ làm trong một hai năm tới sau.
Đọc kết quả với con mắt người sắp in biển hiệu
Khi tra phần tên riêng, bạn gặp những kiểu kết quả dưới đây. Mỗi kiểu dẫn tới một hướng xử lý khác nhau:
- Nhãn trùng y hệt, cùng nhóm sản phẩm, đang có hiệu lực: đây là tín hiệu dừng. Dùng tên này cho công ty và sản phẩm cùng loại là rủi ro cao.
- Nhãn trùng, nhóm khác hẳn, ví dụ bạn làm nội thất còn nhãn đăng ký cho phân bón: thường không phải đối chứng trực tiếp, trừ khi đó là nhãn hiệu rất nổi tiếng.
- Nhãn tương tự (khác một chữ, đọc gần giống), cùng nhóm: vùng xám. Cần đánh giá kỹ cách viết, cách đọc, ý nghĩa và phần hình.
- Đơn đang chờ xử lý: chưa phải văn bằng, nhưng nếu được cấp thì quyền tính từ ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên. Đừng coi đơn đang chờ là vô hại.
- Văn bằng đã hết hiệu lực hoặc đơn đã bị từ chối: thường là tín hiệu nhẹ, nhưng nên xem chủ cũ còn đang kinh doanh dưới tên đó không, vì họ vẫn có thể có quyền với tên thương mại hoặc nộp lại đơn.
- Nhãn của một doanh nghiệp có tên riêng giống bạn: có khả năng chính họ đã có công ty và nhãn hiệu cùng tên, tức đã đi trước bạn ở cả hai hệ thống.
Ghi từng kết quả vào bảng tra chéo, kèm số đơn hoặc số văn bằng, nhóm, tình trạng, ngày tra.
Tên thương mại của người đi trước cũng là một rủi ro
Ngoài nhãn hiệu, Luật Sở hữu trí tuệ còn bảo hộ tên thương mại, tức tên gọi mà một chủ thể dùng trong kinh doanh để phân biệt mình với chủ thể khác cùng lĩnh vực, cùng khu vực kinh doanh. Tên thương mại được bảo hộ qua việc sử dụng hợp pháp, không cần đăng ký ở Cục. Điều này có nghĩa một doanh nghiệp đã dùng tên lâu năm trong cùng lĩnh vực, cùng địa bàn có thể có quyền với tên đó dù chưa đăng ký nhãn hiệu.
Hệ quả cho người đặt tên: kết quả trống trên cơ sở dữ liệu nhãn hiệu chưa phải câu trả lời cuối. Bạn nên kiểm thêm trên cổng đăng ký doanh nghiệp xem ai đã dùng tên riêng tương tự trong cùng ngành, và kiểm dấu vết kinh doanh thực tế trên công cụ tìm kiếm, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội. Một công ty cùng tên, cùng ngành đã hoạt động lâu ở tỉnh bên cạnh là tín hiệu đáng cân nhắc.
Danh mục "Tra cứu nhãn hiệu: vì sao và tra ở đâu" có bài riêng về quyền có trước ngoài sổ đăng ký nhãn hiệu. Ở đây chỉ cần nhớ: khi đặt tên công ty, bạn đang chọn một cái tên phải sống chung với cả hai loại quyền đó.
Ví dụ giả định: công ty mỹ phẩm thiên nhiên ở Khánh Hòa
Ví dụ giả định: một chị kỹ sư hoá ở Khánh Hòa chuẩn bị thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn sản xuất xà phòng và dầu gội thảo mộc. Tên dự định gồm phần ngành nghề "mỹ phẩm thiên nhiên" và phần tên riêng là một từ ghép gợi biển. Tra cổng đăng ký doanh nghiệp, không có doanh nghiệp nào trùng hay gần giống phần tên riêng. Chị gần như đã nộp hồ sơ.
Trước khi nộp, chị tách phần tên riêng ra tra trên cơ sở dữ liệu nhãn hiệu, trong nhóm mỹ phẩm và chế phẩm vệ sinh. Kết quả có một nhãn hiệu gồm chính từ ghép đó kèm hình con sóng, đăng ký cho nước hoa và sữa tắm, chủ đơn là một hộ kinh doanh ở tỉnh khác, văn bằng đang có hiệu lực. Phần tên riêng của chị trùng hoàn toàn phần chữ của nhãn này, sản phẩm lại cùng nhóm. Đây là tín hiệu dừng.
Chị chuyển sang tên riêng dự phòng, tra lại cả hai hệ thống, rồi tra thêm nhóm dịch vụ thẩm mỹ vì có ý định mở góc trải nghiệm tại xưởng. Tên dự phòng sạch ở các lớp đã tra. Nếu chị chỉ dựa vào cổng đăng ký doanh nghiệp, công ty vẫn được cấp giấy chứng nhận bình thường, nhưng ngay khi sản phẩm lên kệ, nguy cơ nhận thư yêu cầu ngừng sử dụng từ chủ nhãn hiệu là rất rõ.
Khi nào nên dừng lại và hỏi người làm nghề
Bạn có thể tự tra và tự loại những tên vướng rõ. Nhưng khi kết quả nằm ở vùng xám, ví dụ một nhãn tương tự ở nhóm liên quan, hoặc khi tên công ty đã dùng được một thời gian rồi mới phát hiện có nhãn trùng, việc đánh giá cần kinh nghiệm thực tiễn về cách Cục và toà án nhìn nhận khả năng gây nhầm lẫn.
Nếu bạn cần một góc nhìn ban đầu trước khi quyết định đổi tên hay giữ tên, có thể mô tả tình huống và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, kèm bảng kết quả tra đã ghi. Với tình huống đã có thư cảnh báo từ chủ nhãn hiệu, hoặc công ty đã đầu tư nhiều vào tên, nên làm việc trực tiếp với tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp hoặc luật sư sở hữu trí tuệ.
Không nên chọn cách "cứ dùng, có chuyện tính sau". Chi phí đổi tên công ty khi đã có hoá đơn, hợp đồng, tài khoản ngân hàng, giấy phép con, khách hàng quen lớn hơn nhiều so với công sức tra cứu lúc đầu. Và trong lúc đổi, việc kinh doanh vẫn phải chạy.
Câu hỏi thường gặp
Phòng Đăng ký kinh doanh có kiểm tên công ty với nhãn hiệu không?
Không theo cách tra sổ nhãn hiệu. Họ xét tên theo quy tắc trùng và gây nhầm lẫn với tên doanh nghiệp khác. Việc tên có đụng nhãn hiệu đã được bảo hộ hay không là phần người đặt tên phải tự kiểm.
Tên công ty trùng nhãn hiệu của người khác có bị buộc đổi không?
Có thể, nếu việc dùng tên xâm phạm quyền nhãn hiệu và có kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Mức rủi ro phụ thuộc nhãn hiệu đó được bảo hộ cho sản phẩm nào, có liên quan tới ngành của bạn không, và nhãn có nổi tiếng không.
Có cần tra nhãn hiệu cho phần ngành nghề trong tên công ty không?
Phần ngành nghề như "xây dựng", "thực phẩm" là từ mô tả, thường không ai được độc quyền. Bạn tập trung tra phần tên riêng, nhưng nên tra thêm tổ hợp tên riêng kèm ngành nghề để không bỏ sót nhãn đã đăng ký đúng tổ hợp đó.
Đăng ký tên công ty xong có nên đăng ký nhãn hiệu luôn không?
Nếu bạn định dùng phần tên riêng làm thương hiệu cho sản phẩm, dịch vụ thì nên cân nhắc nộp đơn sớm, vì Việt Nam xét quyền theo nguyên tắc nộp đơn trước. Thủ tục nộp đơn nằm ngoài phạm vi trang này; bạn tham khảo hướng dẫn chuyên về đăng ký nhãn hiệu.
Tên công ty trùng một nhãn hiệu ở nhóm hoàn toàn khác thì sao?
Thường rủi ro thấp hơn nhiều, vì nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng hoá, dịch vụ cụ thể. Ngoại lệ là nhãn hiệu nổi tiếng, được bảo hộ rộng hơn. Bạn vẫn nên ghi nhận kết quả này và kiểm xem chủ nhãn có mở rộng sang ngành của bạn không.
Tên viết tắt của công ty có cần tra nhãn hiệu không?
Cần, nếu tên viết tắt sẽ xuất hiện trên sản phẩm, biển hiệu, bao bì. Tên ba bốn chữ cái rất dễ trùng các nhãn hiệu chữ cái đã đăng ký, và đánh giá tương tự với nhãn ngắn thường khắt khe hơn.