Hai nhãn cùng nhóm chưa chắc bảo hộ những sản phẩm liên quan tới nhau: mỗi nhóm của bảng phân loại có thể gom những thứ rất khác nhau, nên khi tra thấy nhãn trùng cùng nhóm, bạn cần mở phần danh mục cụ thể của nhãn đó và so từng sản phẩm với hàng của mình. Bước này giúp bạn tránh hai sai lầm ngược nhau: hoảng hốt bỏ một cái tên tốt chỉ vì trùng số nhóm, hoặc chủ quan vì nghĩ "khác sản phẩm" mà không kiểm lại.
Bài hướng dẫn đọc phần danh mục trong một bản ghi nhãn hiệu, các câu hỏi dùng để so hai sản phẩm, cách xử lý danh mục ghi theo tiêu đề nhóm, và những trường hợp nên dè dặt dù sản phẩm có vẻ khác. Đây là đánh giá sơ bộ khi tự tra; kết luận chính thức về tương tự thuộc về cơ quan thẩm định hoặc toà án trong từng vụ việc.
Một nhóm rộng hơn bạn tưởng
Bảng phân loại gom sản phẩm theo những logic không phải lúc nào cũng trùng với logic thị trường. Nhóm 21 chứa đồ dùng nhà bếp, chén bát gốm sứ, đồ thuỷ tinh, nhưng cũng chứa bàn chải đánh răng, lược, miếng bọt biển rửa chén. Nhóm 9 chứa phần mềm, nhưng cũng chứa kính mắt, áo phao cứu sinh, thiết bị đo lường. Nhóm 30 chứa cà phê, nhưng cũng chứa muối, mì sợi, kem lạnh.
Vì vậy, thấy một nhãn trùng tên ở cùng nhóm với bạn mới là thông tin nửa vời. Nếu bạn làm bình gốm trang trí và nhãn kia đăng ký cho bàn chải đánh răng, hai sản phẩm cùng nhóm 21 nhưng khác nhau về công dụng, kênh bán, người mua. Mức liên quan có thể thấp. Nếu nhãn kia đăng ký cho chén bát gốm, mức liên quan cao hơn nhiều.
Điều này không có nghĩa là cùng nhóm luôn an toàn khi sản phẩm khác. Nó chỉ có nghĩa con số nhóm không đủ để kết luận theo hướng nào. Kết luận đến từ việc đọc danh mục và so sánh có lý do.
Đọc phần danh mục trong một bản ghi
Nhóm và danh sách đi kèm. Mỗi bản ghi nhãn hiệu có phần ghi nhóm, theo sau là danh sách hàng hoá, dịch vụ cụ thể mà chủ đơn đăng ký trong nhóm đó. Phạm vi bảo hộ nằm ở danh sách này, không nằm ở con số nhóm. Đọc hết danh sách, đừng dừng ở vài mục đầu.
Danh sách ngắn, cụ thể. Một danh sách chỉ ghi vài sản phẩm cụ thể cho phép bạn so sánh rất rõ. Nếu không có sản phẩm nào gần với hàng của bạn, mức liên quan thường thấp.
Danh sách ghi theo tiêu đề nhóm. Có đơn chép nguyên tiêu đề nhóm hoặc dùng những cụm rất khái quát. Phạm vi lúc này rộng và mơ hồ, khó kết luận chắc. Phần sau bài nói riêng về trường hợp này.
Ngôn ngữ của danh mục. Danh mục có thể ghi bằng tiếng Việt, hoặc với đăng ký quốc tế có chỉ định Việt Nam thì có thể chỉ có bản tiếng Anh, tiếng Pháp hay tiếng Tây Ban Nha. Đọc kỹ thuật ngữ, khi không chắc thì tra bảng phân loại để hiểu một mục cụ thể gồm những gì.
Phần bị loại trừ, bị giới hạn. Một số bản ghi có ghi chú giới hạn, như chỉ áp dụng cho một mục đích, hoặc trừ một loại sản phẩm. Những ghi chú này có thể tách nhãn kia ra khỏi phạm vi của bạn, nên đáng tìm.
Những câu hỏi để so hai sản phẩm
Khi đã có danh mục của nhãn tìm thấy trước mặt, đặt cạnh sản phẩm của bạn và trả lời lần lượt các câu dưới đây. Mỗi câu trả lời "có" kéo hai sản phẩm lại gần nhau hơn.
- Bản chất: hai sản phẩm có làm từ cùng loại vật liệu, cùng loại hình dịch vụ, hay cùng một kiểu sản phẩm không?
- Công dụng: người mua dùng hai thứ này cho cùng một mục đích, hoặc cho hai mục đích gần nhau không?
- Kênh bán: chúng có được bán ở cùng loại cửa hàng, cùng quầy, cùng danh mục trên sàn thương mại điện tử không?
- Người mua: khách của hai sản phẩm có phải cùng một nhóm người, với cùng mức độ cẩn trọng khi chọn mua không?
- Bổ trợ hoặc thay thế: một sản phẩm có thường dùng kèm sản phẩm kia, hoặc có thể thay thế cho sản phẩm kia không?
- Nhà sản xuất: trong thực tế ngành, có phổ biến chuyện một doanh nghiệp làm cả hai sản phẩm không?
Không có công thức cộng điểm. Nhưng nếu bạn trả lời "có" cho phần lớn câu hỏi, hãy coi hai sản phẩm là liên quan và đánh giá kỹ mức giống của tên. Nếu hầu hết là "không", nhãn kia nhiều khả năng ở mức ghi nhận, miễn là nó không nổi tiếng.
Ví dụ giả định: cùng nhóm, gần và xa
Các cặp dưới đây cùng nhóm nhưng mức liên quan rất khác nhau. Đây là ví dụ giả định để minh hoạ cách nghĩ; mức độ thật phụ thuộc vào tình huống cụ thể.
| Nhóm | Sản phẩm của bạn | Sản phẩm của nhãn tìm thấy | Nhận định sơ bộ |
|---|---|---|---|
| 21 | Bình gốm trang trí | Bàn chải đánh răng | Xa: khác công dụng, kênh bán, người mua |
| 21 | Bình gốm trang trí | Chén bát gốm sứ | Gần: cùng chất liệu, cùng kênh, thường cùng nhà làm |
| 9 | Ứng dụng học từ vựng | Kính bơi | Xa: gần như không có điểm chung |
| 9 | Ứng dụng học từ vựng | Phần mềm từ điển tải về | Gần: cùng loại sản phẩm, cùng người dùng |
| 30 | Cà phê rang xay | Muối tinh | Xa, trừ khi nhãn kia rất nổi tiếng |
| 30 | Cà phê rang xay | Trà túi lọc | Khá gần: cùng quầy, cùng mục đích pha uống |
Chú ý dòng cà phê và trà. Hai thứ khác nhau, nhưng người mua thường thấy chúng cạnh nhau và nhiều hãng làm cả hai. Đây là kiểu liên quan mà bộ câu hỏi ở trên giúp bạn nhìn ra.
Danh mục ghi rộng theo tiêu đề nhóm
Gặp một nhãn có danh mục ghi rất khái quát, gần như phủ cả nhóm, bạn khó dùng bộ câu hỏi so sánh vì không biết nhãn đó thực sự dùng cho gì. Về mặt văn bằng, phạm vi rộng ấy vẫn được đọc theo câu chữ đã ghi, nên một tên trùng ở nhóm đó vẫn là rủi ro cần cân nhắc.
Khi tra, có mấy việc làm thêm được. Một là tìm xem chủ nhãn thực tế đang bán gì, qua trang của họ, các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội. Hai là xem nhãn đã được cấp bao lâu. Pháp luật có cơ chế chấm dứt hiệu lực nhãn hiệu không được sử dụng trong một thời gian liên tục theo luật định, nên một phạm vi rộng mà chủ không dùng thì về lâu dài có thể bị thu hẹp. Tuy nhiên đó là một thủ tục riêng, tốn thời gian và không chắc kết quả, không phải thứ để tính tới ngay ở bước tra.
Với người đang chọn tên, cách thực tế thường là coi nhãn có danh mục rộng ở đúng nhóm của mình như một trở ngại tiềm tàng, ghi vào mức theo dõi hoặc cần lo tuỳ độ giống của tên, và ưu tiên phương án tên khác nếu có.
Các bước so danh mục khi tự tra
Áp dụng cho mỗi nhãn trùng hoặc gần giống tìm thấy ở cùng nhóm với bạn.
- Mở bản ghi, chép toàn bộ danh mục của nhóm liên quan vào phiếu tra.
- Đánh dấu những mục gần với sản phẩm của bạn nhất, kể cả mục bạn chưa bán nhưng định bán.
- Với mỗi mục đánh dấu, trả lời bộ câu hỏi so sánh và ghi câu trả lời ngắn.
- Ghi nhận định sơ bộ: gần, khá gần, xa. Kèm lý do một dòng.
- Kết hợp với mức giống của tên: tên rất giống và sản phẩm gần là mức cần lo; tên hơi giống và sản phẩm xa là mức ghi nhận; các trường hợp giữa là mức theo dõi.
- Kiểm thêm tình trạng nhãn và hoạt động thực tế của chủ nhãn trước khi ra quyết định.
Việc chép danh mục ra phiếu tưởng thừa, nhưng nó buộc bạn đọc hết từng mục thay vì lướt. Rất nhiều nhãn "tưởng xa" hoá ra có một mục nằm sâu trong danh mục rất gần với sản phẩm của bạn.
Ví dụ giả định: xưởng gốm ở Đồng Nai
Một xưởng gốm nhỏ ở Đồng Nai chuyên bình hoa, chậu cây trang trí, định đặt một tên ngắn gợi hình ảnh đất nung. Tra nhóm 21, gặp ba nhãn có chữ giống. Nhãn thứ nhất cho bàn chải, lược, dụng cụ vệ sinh cá nhân. Nhãn thứ hai cho hộp nhựa đựng thực phẩm. Nhãn thứ ba có danh mục dài, đọc tới cuối mới thấy có "chậu hoa" và "đồ gốm dùng trong gia đình".
Theo bộ câu hỏi, nhãn thứ nhất xa: khác công dụng, khác kênh bán. Nhãn thứ hai khá xa: cùng là đồ gia dụng nhưng khác chất liệu, khác mục đích. Nhãn thứ ba gần: có đúng sản phẩm của xưởng trong danh mục. Nếu chỉ đọc vài mục đầu của nhãn thứ ba, vốn là đồ nhựa gia dụng, xưởng đã xếp nó vào loại xa.
Xưởng cân nhắc giữa đổi tên và thêm yếu tố phân biệt. Ví dụ không nhằm đưa ra đáp án, mà để thấy sự khác biệt giữa "trùng nhóm 21" và "trùng đúng chậu hoa trong nhóm 21". Câu đầu chỉ là một con số, câu sau mới là một rủi ro có hình dạng.
Khi nên dè dặt dù sản phẩm có vẻ khác
Có những trường hợp bộ câu hỏi so sánh cho ra "xa" nhưng bạn vẫn nên dè dặt. Trường hợp rõ nhất là nhãn kia rất nổi tiếng: nhãn hiệu nổi tiếng được bảo hộ vượt khỏi phạm vi sản phẩm đã đăng ký, nên khác sản phẩm không còn là lá chắn tốt. Nếu tên bạn định dùng gợi nhớ ngay tới một nhãn mà ai cũng biết, hãy chọn tên khác.
Trường hợp thứ hai là chủ nhãn đang mở rộng nhanh. Nếu họ có nhiều đơn mới ở các nhóm khác nhau trong thời gian gần, khoảng cách giữa sản phẩm của họ và của bạn có thể không còn xa lâu nữa. Trường hợp thứ ba là tên của bạn gần như trùng hoàn toàn, kể cả cách viết lẫn cách đọc. Khi tên giống đến mức ấy, ngay cả sản phẩm khá xa cũng có thể gây liên tưởng.
Trong những trường hợp này, đánh giá sơ bộ của bạn nên ghi rõ "xa về sản phẩm, nhưng có yếu tố đặc biệt", và quyết định nên được cân nhắc kỹ hơn, có thể với ý kiến của người làm nghề.
Câu hỏi thường gặp
Nhãn trùng tên cùng nhóm có phải lúc nào cũng chặn đơn của mình không?
Không phải lúc nào. Mỗi nhóm gom nhiều sản phẩm khác nhau; nếu danh mục của nhãn kia không có sản phẩm nào liên quan tới hàng của bạn, mức rủi ro có thể thấp. Phải đọc danh mục cụ thể và so sánh mới đánh giá được.
Danh mục của nhãn hiệu xem ở đâu?
Trong bản ghi của nhãn trên cơ sở dữ liệu tra cứu, thường có phần ghi nhóm kèm danh sách hàng hoá, dịch vụ đăng ký. Một số bản ghi đăng ký quốc tế có danh mục bằng tiếng nước ngoài, cần đọc kỹ thuật ngữ.
Danh mục ghi rất chung chung thì đánh giá thế nào?
Coi đó là phạm vi rộng và mơ hồ, nên xếp ở mức theo dõi hoặc cần lo tuỳ độ giống của tên. Tìm hiểu thêm chủ nhãn thực tế bán gì và nhãn đã được cấp bao lâu để có thêm dữ kiện.
Có tiêu chí nào để biết hai sản phẩm liên quan không?
Thường xem bản chất sản phẩm, công dụng, kênh bán, người mua, quan hệ bổ trợ hay thay thế, và thói quen của nhà sản xuất trong ngành. Không có công thức cộng điểm cố định, mỗi vụ việc được đánh giá riêng.
Sản phẩm khác hẳn nhưng tên trùng một nhãn nổi tiếng thì sao?
Nên tránh. Nhãn hiệu nổi tiếng được bảo hộ rộng hơn phạm vi sản phẩm đã đăng ký, nên việc khác sản phẩm không bảo đảm an toàn. Chọn tên khác thường rẻ hơn nhiều so với rủi ro tranh chấp.