Khi một cái tên vừa gắn với dịch vụ (quán, tiệm, trung tâm) vừa gắn với sản phẩm bán ra (đồ uống đóng gói, mỹ phẩm, phụ tùng), bạn phải tra ở cả nhóm dịch vụ lẫn nhóm hàng hoá, vì hai phía này nằm ở hai nửa khác nhau của bảng phân loại và có thể bị coi là liên quan với nhau. Tra một phía rồi yên tâm là kiểu sơ suất hay gặp ở các cơ sở đang lớn dần từ một cửa hàng.
Bài đi qua những cặp hàng hoá – dịch vụ thường gặp ở hộ kinh doanh, cách tra theo cặp, và cách đọc kết quả khi nhãn trùng nằm ở phía mà bạn chưa kinh doanh tới. Ví dụ trong bài đều là ví dụ giả định.
Một cái tên, hai nửa của bảng phân loại
Bảng phân loại Nice chia làm hai phần rõ rệt: các nhóm từ 1 đến 34 là hàng hoá, từ 35 đến 45 là dịch vụ. Một quán cà phê là dịch vụ cung cấp đồ uống, nằm ở nhóm 43. Gói cà phê rang xay mà quán bán mang về là hàng hoá, nằm ở nhóm 30. Cùng một biển hiệu, cùng một chủ, nhưng hai bản ghi nhãn hiệu cho hai thứ này sẽ khai hai nhóm cách xa nhau trên bảng.
Chủ quán thường tra theo cách mình tự định nghĩa công việc: "mình mở quán", vậy chỉ tra nhóm 43. Đến khi quán đông khách, muốn đóng gói cà phê, làm bánh bán kèm, thậm chí đưa sản phẩm lên siêu thị, cái tên mới bắt đầu đi vào vùng hàng hoá mà trước đó không ai kiểm. Nếu ở nhóm 30 đã có người đăng ký tên gần giống cho cà phê, chuyện mở rộng có thể dừng ngay ở bước làm bao bì.
Chiều ngược lại cũng xảy ra. Một xưởng mỹ phẩm nhỏ tra kỹ nhóm 3, yên tâm ra sản phẩm, rồi mở thêm một tiệm chăm sóc da mang đúng tên đó. Nhóm 44 cho dịch vụ thẩm mỹ chưa từng được tra, và ở đó có thể đã có một chuỗi spa dùng tên tương tự từ lâu.
Các cặp hàng hoá – dịch vụ hay đi cùng một tên
Bảng dưới gom một số cặp thường gặp ở cơ sở kinh doanh nhỏ. Số nhóm ghi theo cách xếp phổ biến; khi tra thật, bạn vẫn nên dò lại từng sản phẩm cụ thể trong danh mục bảng phân loại hiện hành.
| Loại hình | Phía dịch vụ | Phía hàng hoá thường phát sinh |
|---|---|---|
| Quán cà phê, trà | Nhóm 43: phục vụ đồ uống | Nhóm 30: cà phê, trà, bánh; nhóm 32: nước giải khát |
| Tiệm bánh có chỗ ngồi | Nhóm 43: phục vụ ăn uống | Nhóm 30: bánh mì, bánh ngọt; nhóm 29: bơ, sữa chế biến |
| Salon tóc, spa | Nhóm 44: chăm sóc sắc đẹp | Nhóm 3: dầu gội, mỹ phẩm; nhóm 8 hoặc 21: dụng cụ |
| Gara sửa xe | Nhóm 37: sửa chữa, bảo dưỡng | Nhóm 12: phụ tùng; nhóm 4: dầu nhớt |
| Phòng tập | Nhóm 41: huấn luyện thể chất | Nhóm 28: dụng cụ tập; nhóm 25: quần áo tập; nhóm 5 hoặc 29, 30: đồ bổ sung |
| Phòng khám thú y | Nhóm 44: chăm sóc động vật | Nhóm 31: thức ăn thú cưng; nhóm 5: chế phẩm thú y |
| Trung tâm ngoại ngữ | Nhóm 41: giáo dục | Nhóm 16: giáo trình in; nhóm 9: bài giảng, ứng dụng tải về |
Cột cuối không có nghĩa bạn phải đăng ký hết các nhóm đó. Nó là danh sách nhóm cần nhìn qua khi tra, vì đó là những hướng mở rộng tự nhiên của loại hình kinh doanh, cũng là những hướng mà người mua dễ nghĩ hai bên có liên quan.
Cách tra theo cặp cho một cơ sở đang kinh doanh
Với một cơ sở đã có tên và định mở rộng, bạn tra theo trình tự sau, mỗi bước ghi vào phiếu tra.
- Viết rõ những gì đang làm hôm nay, tách riêng dịch vụ và hàng hoá. Một quán cà phê có bán bánh tự làm thì đã có cả nhóm 43 lẫn nhóm 30.
- Viết những gì định làm trong khoảng vài năm tới mà bạn đã tính khá chắc, như đóng gói sản phẩm, mở thêm điểm, bán qua sàn thương mại điện tử.
- Với mỗi mục, dò nhóm tương ứng. Bán qua mạng sản phẩm của chính mình vẫn là hàng hoá ở nhóm của sản phẩm; mở cửa hàng bán nhiều loại hàng thì thêm nhóm 35 cho dịch vụ bán lẻ.
- Tra tên ở phía đang làm trước. Nếu phía này đã có vướng mắc lớn, chuyện mở rộng chưa cần bàn.
- Tra tên ở phía định mở rộng. Ghi kết quả riêng, không trộn với phía đang làm, để khi đọc lại bạn biết rủi ro nào là hiện tại, rủi ro nào là tương lai.
Trình tự này cũng giúp bạn quyết định nộp đơn cho nhóm nào trước khi ngân sách có hạn. Phía đang làm là ưu tiên; phía định mở rộng có thể nộp sau, miễn là bạn đã biết nó không bị chặn.
Đọc kết quả khi nhãn trùng nằm ở phía bên kia
Nhãn trùng ở phía dịch vụ, bạn chỉ bán hàng đóng gói. Ví dụ giả định: bạn làm trà túi lọc, tra ra một quán trà cùng tên đã đăng ký nhóm 43. Đồ uống và dịch vụ phục vụ đồ uống có liên hệ khá gần, nhất là khi quán cũng bán trà mang về. Đây là kết quả cần đọc kỹ, không bỏ qua chỉ vì khác nhóm.
Nhãn trùng ở phía hàng hoá, bạn chỉ mở dịch vụ. Ví dụ giả định: bạn mở tiệm làm móng, tra ra một nhãn sơn móng tay cùng tên ở nhóm 3. Khách đi làm móng hoàn toàn có thể nghĩ tiệm của bạn là cửa hàng của hãng sơn đó. Mức độ rủi ro phụ thuộc chữ giống đến đâu và nhãn kia được biết tới rộng hay hẹp.
Nhãn trùng ở phía mà bạn chưa định đi tới. Nếu bạn chắc chắn không bao giờ mở rộng sang phía đó, kết quả có thể chỉ cần ghi nhận. Nhưng hãy thành thật với kế hoạch của mình: nhiều cơ sở nói "không bao giờ đóng gói" rồi vài năm sau lại làm.
Cùng một chủ có nhãn ở cả hai phía. Nếu đối thủ đã có tên ở cả nhóm hàng hoá lẫn dịch vụ, nghĩa là họ đã nghĩ tới chuyện mở rộng như bạn. Khả năng xung đột lúc này cao hơn nhiều so với một nhãn đơn lẻ.
Ví dụ giả định: tiệm bánh ở Huế muốn bán bánh lên sàn
Một tiệm bánh nhỏ ở Huế, có chỗ ngồi cho khách, đặt tên theo tên con gái chủ tiệm. Lúc mở tiệm, chủ tiệm tra nhóm 43 và không thấy trùng. Ba năm sau, bánh bán chạy, chủ tiệm muốn đóng hộp bánh khô đưa lên sàn thương mại điện tử và gửi các cửa hàng đặc sản. Trước khi làm hộp, tiệm tra lại.
Ở nhóm 30, họ thấy một nhãn gần giống, chỉ khác một chữ cái, đăng ký cho bánh kẹo, chủ là một cơ sở ở tỉnh khác. Cũng trong nhóm 35, nhãn đó có đơn cho dịch vụ bán hàng. Tiệm đứng trước lựa chọn: dùng tên khác cho dòng bánh đóng hộp, ví dụ một tên dòng sản phẩm riêng đi kèm tên tiệm nhỏ hơn, hoặc tìm hiểu kỹ hơn xem nhãn kia có còn được sử dụng, có thể thương lượng gì không.
Điểm đáng học ở ví dụ không nằm ở kết luận, mà ở thời điểm tra. Nếu ba năm trước tiệm tra cả nhóm 30 và nhóm 43, họ đã biết trước rủi ro và có thể chọn tên khác ngay từ đầu, khi chi phí đổi tên gần như bằng không.
Giữ phiếu tra chéo sống cùng cơ sở
Một cơ sở kinh doanh không đứng yên. Hôm nay là quán nhỏ, năm sau có thêm quầy mang về, vài năm nữa có thể là xưởng đóng gói. Mỗi lần mô hình thay đổi, phạm vi nhóm cần quan tâm cũng thay đổi theo. Vì vậy phiếu tra chéo không nên là tờ giấy làm một lần rồi cất ngăn kéo, mà nên được mở lại mỗi khi cơ sở bước sang một hướng mới.
Cách giữ phiếu đơn giản là chia nó thành ba phần. Phần một ghi các nhóm đang kinh doanh, kèm kết quả tra gần nhất và ngày tra. Phần hai ghi các nhóm định mở rộng, cũng kèm kết quả và ngày. Phần ba ghi những nhãn đáng chú ý đã thấy ở cả hai phía, với tên chủ đơn, số đơn hoặc số văn bằng, tình trạng lúc tra. Phần ba là phần đáng giá nhất, vì nó cho bạn biết ai đang đứng gần mình trên thị trường.
Trước mỗi quyết định có chi phí đáng kể, như đặt in bao bì số lượng lớn, ký hợp đồng thuê mặt bằng thứ hai, chạy chiến dịch quảng cáo, hãy tra lại phần một và phần hai, rồi kiểm tình trạng các nhãn trong phần ba. Mỗi lần như vậy chỉ mất chừng một giờ nếu phiếu đã được giữ gọn, nhưng giúp bạn tránh được những bất ngờ khó chịu nhất.
Những điều tra chéo không trả lời được
Tra chéo cho bạn biết có nhãn trùng ở đâu, nhưng không cho biết chắc nhãn đó có cản bạn hay không. Mức độ liên quan giữa hàng hoá và dịch vụ được đánh giá theo từng vụ việc, dựa vào cách hai bên thực sự kinh doanh, mức độ giống của dấu hiệu, độ nổi tiếng của nhãn kia. Tự tra chỉ giúp bạn phân loại sơ bộ.
Tra chéo cũng không bắt được những tên đang được dùng mà chưa ai đăng ký. Một quán nổi tiếng trong khu phố có thể chưa nộp đơn, nhưng người dùng trước vẫn có những quyền lợi nhất định và có thể gây phiền phức cho bạn nếu tên quá giống. Vì vậy, bên cạnh cơ sở dữ liệu nhãn hiệu, hãy dạo một vòng trên mạng xã hội, bản đồ trực tuyến và sàn thương mại điện tử với đúng cái tên định dùng.
Khi tên đã gắn với cơ sở lâu năm và kết quả tra chéo cho thấy rủi ro ở phía định mở rộng, nên nhờ người làm nghề đánh giá trước khi đầu tư vào bao bì hay quảng cáo cho dòng sản phẩm mới.
Câu hỏi thường gặp
Quán cà phê có cần tra nhãn hiệu ở nhóm 30 không?
Nên tra, nhất là nếu quán bán hoặc định bán cà phê, trà, bánh mang về. Đồ uống đóng gói và dịch vụ quán có liên hệ khá gần, nên nhãn trùng ở nhóm 30 có thể ảnh hưởng tới quán, và ngược lại.
Mở tiệm spa thì tra nhóm mỹ phẩm để làm gì?
Vì khách dễ nghĩ một tiệm spa và một dòng mỹ phẩm cùng tên có quan hệ với nhau. Nếu đã có nhãn mỹ phẩm trùng tên, tiệm của bạn có thể gặp rủi ro, và nếu sau này bạn ra sản phẩm riêng thì càng vướng.
Bán sản phẩm của mình qua sàn thương mại điện tử có phải tra nhóm 35 không?
Bán sản phẩm do chính mình làm ra dưới nhãn của mình thì trọng tâm là nhóm của sản phẩm. Nhóm 35 cần tra khi cái tên gắn với cửa hàng bán nhiều loại hàng, kể cả hàng của người khác.
Tra thấy nhãn trùng ở phía dịch vụ mà mình chưa làm thì có sao không?
Hiện tại có thể chưa sao, nhưng nó giới hạn đường mở rộng của bạn. Nếu bạn có kế hoạch đi sang phía đó, nên cân nhắc tên khác ngay từ bây giờ, khi chi phí đổi tên còn thấp.
Có nên đăng ký nhãn cho cả nhóm hàng hoá lẫn dịch vụ ngay từ đầu không?
Tuỳ kế hoạch và ngân sách. Nhiều cơ sở đăng ký phía đang làm trước, phía mở rộng sau. Điều quan trọng là đã tra cả hai phía để biết phía mở rộng có bị chặn hay không, trước khi đầu tư vào cái tên.