Ghép thêm một yếu tố riêng vào cái tên bị trùng chỉ có tác dụng khi phần ghép thêm đủ mạnh để trở thành thứ người mua nhớ đầu tiên; nếu phần trùng vẫn là phần nổi bật, việc ghép thêm gần như không làm giảm rủi ro. Đây là hướng xử lý nằm giữa giữ nguyên và đổi hẳn: bạn giữ được một phần tên đã quen, đổi lại phải chấp nhận cái tên dài hơn và thiết kế lại cách trình bày.
Bài này giúp bạn phân biệt những kiểu ghép thêm thường cứu được tên với những kiểu chỉ là đắp thêm cho có. Bài không thay cho đánh giá của thẩm định viên; nó cho bạn cách nghĩ gần với cách họ so sánh, để tự loại những phương án vô ích trước khi tốn thời gian tra lại. Mọi ví dụ trong bài là ví dụ giả định.
Vì sao "thêm một chữ" thường không đủ
Khi so sánh hai nhãn hiệu, người ta không đặt hai dãy chữ cạnh nhau rồi đếm số chữ cái khác nhau. Họ hình dung một người mua bình thường, đã từng thấy nhãn kia, nay gặp nhãn của bạn trên kệ hàng hay trên điện thoại, nhìn lướt qua trong vài giây. Người đó nhớ được gì? Thường là phần nổi bật nhất, phần dễ đọc nhất, phần đứng đầu.
Nếu phần đó trùng với nhãn có trước, những gì bạn ghép thêm phía sau như một từ mô tả, một hậu tố quen thuộc, một chữ viết tắt, đều dễ bị coi là phần phụ. Kết quả là nhãn của bạn bị xem như một phiên bản mở rộng của nhãn kia, kiểu một dòng sản phẩm mới của cùng một nhà, và đó chính là sự nhầm lẫn mà luật muốn ngăn.
Ngược lại, nếu phần ghép thêm đủ khác thường, đủ dễ nhớ, đứng ở vị trí nổi bật, nó có thể kéo sự chú ý về phía nó và làm phần trùng lùi xuống vai trò phụ. Đây là trường hợp duy nhất mà ghép thêm thật sự cứu được tên, và nó đòi hỏi bạn chấp nhận rằng cái tên quen cũ không còn là nhân vật chính nữa.
Các kiểu ghép thêm và mức hiệu quả thường gặp
Bảng tổng hợp những kiểu ghép thêm người đặt tên hay dùng khi tra ra trùng, xếp theo mức hiệu quả từ thấp tới cao. Mức hiệu quả là xu hướng chung, mỗi vụ vẫn phải xét riêng.
| Kiểu ghép thêm | Ví dụ giả định (tên đối chứng: SAO MAI) | Hiệu quả thường thấy |
|---|---|---|
| Thêm từ mô tả loại hàng | SAO MAI BAKERY | Rất thấp: từ mô tả không được tính là yếu tố phân biệt |
| Thêm hậu tố quen thuộc | SAO MAI PLUS, SAO MAI GROUP | Thấp: người mua coi là biến thể của cùng nhà |
| Thêm địa danh | SAO MAI CẦN THƠ | Thấp: địa danh thường là yếu tố mô tả nguồn gốc |
| Thêm hình đơn giản | Chữ SAO MAI kèm hình ngôi sao | Thấp: hình đơn giản, lại trùng ý với chữ |
| Thêm nhãn gốc của doanh nghiệp đã có tiếng | HOÀ AN SAO MAI | Trung bình: phụ thuộc phần nào nổi bật hơn |
| Thêm từ tự tạo đứng đầu, to hơn | KIVO cùng dòng nhỏ "sao mai" | Khá: phần mới thành phần chính, nếu trình bày đúng |
| Thêm hình đặc sắc chiếm ưu thế | Hình nhân vật riêng lớn, chữ nhỏ | Khá với phần hình, nhưng phần chữ vẫn có thể bị so riêng |
Hai dòng cuối cùng hiệu quả hơn vì phần mới thật sự chiếm vị trí trung tâm. Nhưng lưu ý: khi phần trùng vẫn còn nằm trong nhãn, dù nhỏ, chủ nhãn có trước vẫn có thể phản đối, và trên thực tế người mua có thể vẫn gọi sản phẩm của bạn bằng đúng phần trùng ấy.
Bốn điều kiện để phần ghép thêm thật sự có tác dụng
Phần thêm vào phải có khả năng phân biệt riêng. Một từ tự tạo, một tên riêng ít gặp, một hình độc đáo là những thứ tự nó đã có thể làm nhãn hiệu. Từ mô tả, từ khen ngợi, chữ số đơn, hình học cơ bản thì không, nên ghép chúng vào không làm tên mạnh lên.
Phần thêm vào phải nổi bật hơn phần trùng. Vị trí đứng đầu, cỡ chữ lớn hơn, màu nổi hơn, cách đọc tự nhiên khiến người ta gọi bằng phần mới. Nếu bạn phải giải thích với khách rằng tên đầy đủ có hai phần, thì phần trùng mới là phần họ nhớ.
Phần trùng nên là từ có tính mô tả hoặc phổ biến. Ghép thêm có hiệu quả nhất khi phần trùng vốn đã yếu, ví dụ một từ nhiều nhãn cùng dùng trong ngành. Nếu phần trùng là một từ tự tạo đặc sắc của chủ nhãn có trước, mọi kiểu ghép thêm đều khó cứu.
Cách dùng thực tế phải khớp với mẫu nhãn. Đăng ký một mẫu nhãn có phần mới nổi bật, nhưng ngoài thị trường lại in phần trùng to và phần mới nhỏ, là tự đẩy mình vào rủi ro. Mẫu nộp đơn và cách trình bày trên bao bì, biển hiệu phải nhất quán.
Quy trình thử một phương án ghép thêm
Trước khi quyết theo hướng này, hãy cho phương án đi qua một vòng kiểm như một tên mới.
- Viết ra phần trùng và phần định thêm, ghi rõ phần nào là phần chính theo dự định của bạn.
- Tra riêng phần định thêm như một nhãn độc lập: theo chữ, theo cách đọc, theo nhóm của bạn và nhóm lân cận. Phần thêm vào cũng có thể đang trùng một nhãn khác.
- Tra cả tổ hợp mới, vì một số nhãn có trước có thể chứa đúng tổ hợp hoặc phần lớn tổ hợp đó.
- Phác bản trình bày thực tế: trên bao bì, trên biển, trên ảnh đại diện trang bán hàng. Xem phần nào nổi bật thật sự.
- Đọc to tên mới cho vài người chưa biết chuyện nghe, hỏi họ sẽ gọi sản phẩm bằng tên gì. Nếu họ gọi bằng phần trùng, phương án chưa ổn.
- Nếu phương án qua được cả năm bước, lưu toàn bộ kết quả và cân nhắc nhờ người làm nghề đánh giá trước khi nộp đơn với mẫu nhãn mới.
Phần lớn phương án ghép thêm rơi ở bước 5: người dùng thật luôn rút gọn tên dài, và họ rút gọn về phần dễ gọi nhất.
Trường hợp đặc biệt: ghép nhãn gốc của doanh nghiệp
Doanh nghiệp đã có một nhãn gốc, thường là tên công ty hoặc nhãn chủ lực đã đăng ký, hay muốn đặt tên dòng sản phẩm theo kiểu "nhãn gốc cộng tên dòng". Khi tên dòng tra ra trùng với nhãn của người khác, câu hỏi là nhãn gốc đứng trước có đủ che chắn không.
Câu trả lời phụ thuộc vào việc nhãn gốc đó đã quen với người mua đến đâu, và trên bao bì phần nào nổi bật hơn. Nếu nhãn gốc chỉ in nhỏ ở góc, còn tên dòng in to giữa mặt trước, người mua sẽ gọi sản phẩm bằng tên dòng, và tên dòng đó đang trùng. Nếu nhãn gốc là thứ người mua tìm và gọi, tên dòng chỉ là phần phụ, rủi ro giảm đi đáng kể.
Dù vậy, việc dùng một tên dòng trùng với nhãn của người khác vẫn có thể bị phản đối, nhất là khi hai bên bán cùng loại hàng. Nhiều doanh nghiệp chọn cách an toàn hơn: chọn một tên dòng mới hoàn toàn, sạch qua tra cứu, rồi ghép với nhãn gốc. Tên dòng sạch cộng nhãn gốc mạnh là tổ hợp vững nhất, và cho phép bạn đăng ký tên dòng riêng về sau nếu nó phát triển.
Ví dụ giả định: một tiệm trà sữa tra ra trùng
Chị Hạnh chuẩn bị mở tiệm trà sữa ở Huế, định đặt tên "MÂY TRẮNG". Tra cứu cho thấy đã có một nhãn "MÂY TRẮNG" đăng ký cho đồ uống không cồn, còn hiệu lực, chủ nhãn là một cơ sở ở tỉnh khác đang bán nước ép đóng chai. Tiệm của chị bán trà sữa pha tại chỗ, tức là dịch vụ cung cấp đồ uống, nhưng chị cũng định bán thêm trà sữa đóng chai mang về, đúng loại hàng của nhãn kia.
Phương án đầu tiên chị nghĩ tới là "MÂY TRẮNG TEA HOUSE". Đối chiếu với bảng ở trên, đây là kiểu thêm từ mô tả, gần như vô ích. Phương án thứ hai là thêm tên riêng của chị: "NHÀ HẠNH MÂY TRẮNG". Phần "NHÀ HẠNH" đứng đầu, nhưng khi chị thử đọc cho vài người bạn nghe, ai cũng nhớ "Mây Trắng" vì nó gợi hình ảnh hơn, nghĩa là phần trùng vẫn là phần chính.
Phương án thứ ba: chị giữ ý tưởng bầu trời nhẹ nhàng nhưng tìm một hình ảnh khác, ra được "NỀN XANH", rồi thêm một nhân vật vẽ tay chiếm phần lớn biển hiệu. Tra lại thấy "NỀN XANH" sạch trong nhóm đồ uống và dịch vụ ăn uống. Chị bỏ hẳn hướng ghép thêm để chuyển sang đổi tên, giữ lại tông màu và cảm giác đã định từ đầu. Ví dụ cho thấy một điều: nhiều khi đi hết các bước của hướng ghép thêm, người ta mới thấy đổi hẳn là lựa chọn gọn nhất.
Khi nào nên bỏ hướng này để đổi hẳn
Hướng ghép thêm hấp dẫn vì nó cho cảm giác giữ được tài sản cũ. Nhưng có những dấu hiệu cho thấy bạn đang níu kéo một phương án không có tương lai. Thứ nhất, phần trùng là phần đặc sắc nhất của nhãn có trước, không phải từ chung của ngành. Thứ hai, hai bên bán cùng loại hàng cho cùng nhóm khách, qua cùng kênh. Thứ ba, chủ nhãn có trước đang hoạt động sôi nổi, có dấu hiệu bảo vệ nhãn của họ.
Gặp một trong ba dấu hiệu này, ghép thêm thường chỉ làm cái tên dài hơn mà rủi ro gần như không đổi. Gặp cả ba, gần như chắc chắn bạn nên đổi hẳn sang tên mới. Một tên mới hoàn toàn có thể giữ lại tinh thần của tên cũ ở hình ảnh, màu sắc, câu khẩu hiệu, và bạn không phải sống với nỗi lo bị yêu cầu gỡ hàng bất cứ lúc nào.
Nếu bạn đã đầu tư nhiều và vẫn muốn thử hướng ghép thêm, đây là tình huống nên mang hồ sơ tới người làm nghề sở hữu công nghiệp để họ đánh giá trước khi nộp đơn, thay vì tự quyết rồi chờ kết quả thẩm định nhiều tháng sau.
Câu hỏi thường gặp
Thêm tên công ty vào trước tên sản phẩm bị trùng có giải quyết được không?
Có thể giảm rủi ro nếu tên công ty đã quen với người mua và được trình bày nổi bật hơn tên sản phẩm. Nếu tên công ty in nhỏ và người mua vẫn gọi sản phẩm bằng tên trùng, cách này gần như không giúp được gì. Phương án an toàn hơn là thay tên sản phẩm bằng một tên sạch.
Thêm một hình logo lớn có giúp phần chữ trùng hết bị coi là tương tự không?
Không hẳn. Khi so sánh nhãn kết hợp chữ và hình, phần chữ thường vẫn được chú ý vì người mua gọi sản phẩm bằng chữ. Hình lớn có thể giúp phần hình không trùng, nhưng nếu phần chữ vẫn giống nhãn có trước, rủi ro ở phần chữ vẫn còn.
Có nên nộp đơn cho riêng phần ghép thêm không?
Nếu phần ghép thêm là một từ hay hình có khả năng phân biệt và sạch qua tra cứu, nộp đơn riêng cho nó thường là việc nên làm. Khi đó bạn có quyền đối với phần thật sự của mình, không phụ thuộc vào tổ hợp có chứa phần trùng.
Ghép thêm một địa danh vào tên có tạo ra tên mới không?
Thường là không. Địa danh hay được coi là chỉ nguồn gốc địa lý, tức là yếu tố mô tả. Thêm tên tỉnh, tên vùng vào sau một tên đã trùng không làm người mua nghĩ đó là một nhà khác, mà dễ nghĩ là chi nhánh hay sản phẩm vùng đó của cùng một nhà.
Nếu tên đầy đủ khác nhưng khách hay gọi tắt bằng phần trùng thì sao?
Đó là dấu hiệu thực tế cho thấy phần trùng mới là phần chính của tên trong mắt người mua. Khi đánh giá nhầm lẫn, cách người mua thật sự gọi và nhớ sản phẩm là điều quan trọng. Nên cân nhắc lại phương án, hoặc thay phần bị gọi tắt bằng một phần mới.