Nếu nhãn trùng mà bạn tra ra chỉ đăng ký cho những hàng hoá, dịch vụ nằm ở rìa hoạt động của bạn, việc bỏ những mục đó khỏi danh mục khi nộp đơn có thể giúp tên của bạn đi tiếp, với điều kiện phần còn lại không liên quan tới hàng của nhãn kia. Thu hẹp danh mục không làm hai cái tên khác nhau đi; nó làm cho hàng hoá của hai bên xa nhau hơn, và đó là một trong hai trục mà người ta dùng để đánh giá nhầm lẫn.
Bài này nói về việc thu hẹp danh mục ở giai đoạn trước khi nộp đơn, khi bạn còn toàn quyền chọn. Việc sửa danh mục sau khi đã bị Cục Sở hữu trí tuệ ra thông báo từ chối là một chuyện khác với nhiều giới hạn hơn, thuộc phạm vi các bài về trả lời thẩm định. Ví dụ trong bài là ví dụ giả định, dùng để minh hoạ cách cân nhắc chứ không phải kết luận cho một vụ cụ thể.
Hai trục của nhầm lẫn: tên và hàng hoá
Một nhãn hiệu có thể bị coi là gây nhầm lẫn khi hội đủ hai điều: dấu hiệu trùng hoặc tương tự, và hàng hoá, dịch vụ trùng hoặc tương tự. Nếu một trong hai trục đủ xa, khả năng nhầm lẫn giảm mạnh. Đổi tên là xử lý trục thứ nhất. Thu hẹp danh mục là xử lý trục thứ hai.
Hãy hình dung một nhãn "BẾP NHÀ LAN" đã đăng ký cho dịch vụ nhà hàng, còn bạn định dùng một tên rất giống cho nước chấm đóng chai, mì khô và dịch vụ ăn uống mang đi. Trong ba mục bạn định đăng ký, mục dịch vụ ăn uống gần như trùng với nhà hàng; hai mục còn lại là hàng đóng gói, khoảng cách lớn hơn nhưng chưa hẳn là xa. Nếu kinh doanh chính của bạn là hàng đóng gói, bỏ mục dịch vụ ăn uống khỏi đơn là một lựa chọn cần cân nhắc.
Điều cần nhớ là tên trùng cộng hàng hoá xa vẫn chưa phải là an toàn tuyệt đối. Khoảng cách hàng hoá được xét theo cách người mua nhìn nhận, nên hai thứ khác nhóm vẫn có thể bị coi là liên quan nếu chúng thường được bán cùng chỗ, cùng một nhà sản xuất làm ra, hoặc dùng bổ trợ cho nhau.
Những cặp hàng hoá hay bị coi là gần nhau dù khác nhóm
Bảng liệt kê vài kiểu quan hệ khiến hàng hoá, dịch vụ ở các nhóm khác nhau vẫn bị xem là có liên quan. Nếu nhãn đối chứng nằm ở một vế và danh mục của bạn có vế còn lại, thu hẹp chưa chắc đã đủ.
| Kiểu quan hệ | Ví dụ giả định | Vì sao bị coi là gần |
|---|---|---|
| Sản phẩm và dịch vụ bán sản phẩm đó | Cà phê rang xay và quán cà phê | Người mua quen với việc quán tự rang và bán cà phê gói |
| Sản phẩm và phụ kiện đi kèm | Máy pha cà phê và viên nén | Dùng cùng nhau, thường cùng một nhà cung cấp |
| Nguyên liệu và thành phẩm | Bột cacao và sô cô la thanh | Cùng ngành, cùng kênh phân phối |
| Phần mềm và dịch vụ trên nền phần mềm | Ứng dụng quản lý bán hàng và dịch vụ tư vấn quản lý | Người dùng dễ nghĩ là cùng nhà phát triển |
| Sản phẩm chăm sóc và dịch vụ chăm sóc | Mỹ phẩm và dịch vụ spa | Spa thường bán mỹ phẩm dưới tên mình |
| Đồ uống không cồn và đồ uống có cồn | Nước trái cây và rượu trái cây | Cùng kệ, cùng nhà sản xuất có thể làm cả hai |
Nếu danh mục của bạn nằm ở một vế của các cặp trên còn nhãn đối chứng nằm ở vế kia, việc thu hẹp vẫn còn rủi ro, và bạn nên coi đây là vùng xám cần đánh giá kỹ hơn chứ không phải đã được giải quyết.
Cân cái được và cái mất khi bỏ bớt mục
Được: tên của bạn có cơ hội đi tiếp. Nếu phần bị cắt đúng là phần gây xung đột, đơn của bạn ít bị vướng nhãn đối chứng hơn, và bạn giữ được tên đã chọn cho phần kinh doanh chính.
Mất: phạm vi bảo hộ hẹp lại. Mục nào không có trong văn bằng thì bạn không có quyền độc quyền ở mục đó. Nếu sau này bạn mở rộng sang chính mảng đã cắt, bạn sẽ dùng tên ở một vùng không được bảo hộ, lại đúng vùng mà người khác đang có quyền.
Mất: khả năng mở rộng tự nhiên. Một tiệm bánh định sau này mở thêm quán, một thương hiệu nước chấm định mở nhà hàng, sẽ thấy cái tên trở thành giới hạn. Hãy đặt kế hoạch ba đến năm năm cạnh danh mục trước khi cắt.
Mất: sự rõ ràng trên thị trường. Dù đơn được cấp, hai cái tên giống nhau cùng tồn tại ở hai mảng gần nhau vẫn có thể làm khách hàng lẫn lộn trong đời thật, nhất là trên mạng, nơi mọi thứ hiện cạnh nhau trong một trang kết quả tìm kiếm.
Cách làm khi quyết định thu hẹp
Thu hẹp danh mục nên được làm như một bài tập có kỷ luật, không phải cắt bừa cho đến khi thấy đơn "sạch" trên giấy.
- Lập danh sách đầy đủ hàng hoá, dịch vụ bạn đang kinh doanh và định kinh doanh trong vài năm tới, xếp theo mức quan trọng.
- Đọc danh mục thật của nhãn đối chứng, từng mục một, không dừng ở số nhóm.
- Đánh dấu những mục của bạn trùng hoặc gần với mục của nhãn kia theo các kiểu quan hệ ở bảng trên.
- Với mỗi mục bị đánh dấu, hỏi: bỏ mục này thì phần kinh doanh chính có còn được bảo hộ không, kế hoạch mở rộng có bị chặn không.
- Nếu phải bỏ chính phần kinh doanh cốt lõi, dừng lại: thu hẹp không phải hướng đúng, hãy chuyển sang đổi tên.
- Nếu chỉ phải bỏ phần rìa, viết lại danh mục cụ thể và rõ ràng cho phần còn lại, tránh những cụm từ mơ hồ có thể bị hiểu rộng ra vùng xung đột.
- Tra lại một lần với danh mục mới, xem còn đối chứng nào khác ở phần còn lại không, rồi lưu kết quả cùng lý do cắt.
Bước 6 hay bị bỏ qua. Một danh mục ghi chung chung như "các loại đồ uống" có thể vô tình kéo lại đúng phần bạn vừa định cắt.
Ví dụ giả định: xưởng nước chấm và nhãn nhà hàng
Một xưởng nhỏ ở Đồng Tháp làm nước mắm pha sẵn và tương ớt, định dùng tên "CÔ BA" và đăng ký cho ba mảng: nước chấm, gia vị đóng gói và dịch vụ nhà hàng vì chủ xưởng ấp ủ mở một quán ăn. Tra cứu ra một nhãn "CÔ BA" kèm hình đã đăng ký cho dịch vụ nhà hàng, quán ăn, còn hiệu lực, chủ nhãn đang kinh doanh một chuỗi quán nhỏ ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Cân theo các bước ở trên: mảng nhà hàng của xưởng là kế hoạch xa, chưa có gì; mảng chính là nước chấm và gia vị. Nhưng nước chấm và nhà hàng thuộc kiểu quan hệ "sản phẩm và dịch vụ bán sản phẩm đó" ở mức nhẹ: nhiều quán ăn có bán nước chấm riêng mang về. Như vậy, bỏ mảng nhà hàng khỏi đơn giúp giảm rủi ro, nhưng chưa đưa hai bên ra khỏi vùng xám.
Xưởng quyết định kết hợp: bỏ mảng nhà hàng, đồng thời thêm một từ riêng lên trước, đưa tên thành một tổ hợp mà phần mới là phần người ta gọi. Họ cũng ghi vào hồ sơ nội bộ rằng nếu sau này mở quán thì quán sẽ dùng một tên khác. Đây là kiểu quyết định có lý do, ghi lại được, và biết rõ cái giá phải trả: cái tên "CÔ BA" sẽ không bao giờ đi được vào mảng quán ăn.
Khi nào thu hẹp không phải là lời giải
Có những tình huống thu hẹp danh mục không cứu được tên dù bạn cắt đến đâu. Trường hợp rõ nhất là khi nhãn đối chứng đăng ký đúng cho thứ bạn bán chính. Bạn không thể cắt phần kinh doanh cốt lõi khỏi đơn mà vẫn có một nhãn hiệu có ý nghĩa.
Trường hợp thứ hai là khi nhãn đối chứng thuộc loại được nhiều người biết đến. Nhãn hiệu nổi tiếng được bảo hộ cả với những hàng hoá, dịch vụ không trùng và không tương tự, nếu việc dùng dấu hiệu của bạn có thể gây hiểu lầm về mối liên hệ với chủ nhãn hoặc làm ảnh hưởng tới khả năng phân biệt của nhãn đó. Với những nhãn như vậy, khoảng cách hàng hoá ít có ý nghĩa che chắn.
Trường hợp thứ ba là khi tên của bạn và nhãn đối chứng giống hệt nhau, và hàng hoá dù khác nhóm vẫn thuộc cùng một chuỗi tiêu dùng. Lúc này cái được từ việc thu hẹp rất mong manh, còn cái mất là phạm vi bảo hộ và kế hoạch mở rộng. Đổi tên thường rẻ hơn về lâu dài.
Thu hẹp không làm thay đổi việc sử dụng ngoài thị trường
Một hiểu lầm hay gặp: nghĩ rằng chỉ cần đơn được cấp cho phần danh mục hẹp thì có thể dùng tên cho mọi thứ. Văn bằng chỉ cho bạn quyền đối với những hàng hoá, dịch vụ ghi trong đó. Nếu ngoài thị trường bạn vẫn bán đúng mặt hàng đã cắt khỏi danh mục, dưới cái tên trùng với nhãn đã được bảo hộ của người khác cho mặt hàng đó, thì việc bạn có văn bằng cho mặt hàng khác không che được việc sử dụng này.
Vì vậy, thu hẹp danh mục là một cam kết kinh doanh chứ không chỉ là một thao tác trên giấy tờ. Khi chọn hướng này, bạn cũng chọn không làm mảng đã cắt dưới cái tên đó. Nếu sau này muốn làm, bạn cần một tên khác cho mảng ấy, hoặc phải giải quyết với chủ nhãn có trước.
Hãy ghi quyết định này vào hồ sơ nội bộ để những người làm marketing, bán hàng, phát triển sản phẩm sau này biết, tránh trường hợp một dòng sản phẩm mới tình cờ đi vào đúng vùng đã cắt mà không ai hay.
Câu hỏi thường gặp
Bỏ hẳn nhóm có nhãn trùng ra khỏi đơn là đủ chưa?
Chưa chắc. Bạn cần xem các nhóm còn lại có chứa hàng hoá, dịch vụ liên quan tới hàng của nhãn kia không. Hàng khác nhóm vẫn có thể bị coi là tương tự nếu chúng thường được bán cùng nhau, cùng một nhà sản xuất làm ra, hoặc dùng bổ trợ cho nhau.
Thu hẹp danh mục có phải trả thêm lệ phí gì không?
Thu hẹp trước khi nộp đơn chỉ là việc bạn tự chọn ghi gì vào tờ khai, không phát sinh thủ tục riêng. Lệ phí đơn nhãn hiệu phụ thuộc vào số nhóm và số sản phẩm, dịch vụ theo quy định hiện hành, nên bạn cần đối chiếu biểu phí đang áp dụng khi chuẩn bị nộp.
Sau này muốn mở rộng sang phần đã cắt thì làm sao?
Bạn sẽ cần một đơn mới cho phần mở rộng, và đơn đó sẽ phải đối mặt với chính nhãn đối chứng đã khiến bạn cắt. Nếu kế hoạch mở rộng là chắc chắn, hãy cân nhắc đổi tên ngay từ đầu thay vì thu hẹp.
Ghi danh mục thật cụ thể có giúp tránh trùng không?
Ghi cụ thể giúp làm rõ ranh giới giữa hàng của bạn và hàng của nhãn đối chứng, nhất là khi một nhóm chứa rất nhiều loại hàng khác nhau. Nhưng nếu mục cụ thể của bạn vẫn nằm trong vùng gần với hàng của nhãn kia, ghi cụ thể không làm khoảng cách xa hơn.
Nhãn đối chứng chỉ trùng ở một mục nhỏ trong danh mục của họ thì sao?
Bạn chỉ cần quan tâm tới những mục của họ gần với hàng của bạn. Nếu mục gần đó là mục nhỏ, có thể họ không thật sự kinh doanh mặt hàng ấy, nhưng văn bằng vẫn có hiệu lực với mục đó cho tới khi bị chấm dứt hay huỷ bỏ theo thủ tục riêng.
Có nên vừa thu hẹp vừa sửa tên không?
Kết hợp hai hướng thường cho kết quả tốt hơn khi mỗi hướng riêng lẻ chưa đủ. Sửa tên làm hai dấu hiệu xa nhau hơn, thu hẹp làm hai danh mục xa nhau hơn. Sau khi kết hợp, bạn vẫn phải tra lại với tên mới và danh mục mới.