Liên hệ chủ nhãn có trước là hướng nên cân nhắc khi bạn rất muốn giữ tên, chủ nhãn kia có vẻ ít dùng hoặc kinh doanh khác bạn, và bạn đã chuẩn bị sẵn một đề nghị cụ thể; nếu chưa có ba điều đó, cuộc liên hệ dễ chỉ làm họ chú ý tới bạn mà không đem lại gì. Các kiểu đề nghị thường gặp là xin đồng ý cho bạn đăng ký và dùng ở phạm vi nhất định, thoả thuận chia phạm vi hàng hoá hoặc thị trường, xin li-xăng, hoặc đề nghị nhận chuyển nhượng nhãn.
Bài này đi qua phần chuẩn bị trước khi liên hệ: tìm hiểu chủ nhãn, xác định điều bạn muốn, chọn người đứng ra liên hệ, và những điều không nên nói. Nội dung chi tiết của từng loại văn bản thoả thuận và thủ tục ghi nhận tại Cục Sở hữu trí tuệ thuộc các bài chuyên về chuyển nhượng, li-xăng và đăng ký nhãn hiệu. Ví dụ trong bài là ví dụ giả định.
Liên hệ là con dao hai lưỡi
Trước khi liên hệ, chủ nhãn có trước có thể không hề biết bạn tồn tại. Sau khi liên hệ, họ biết bạn là ai, định làm gì, ở đâu, và quan trọng nhất là biết bạn rất muốn cái tên đó. Thông tin này có thể khiến họ làm những việc mà nếu không có cuộc liên hệ họ đã không làm: gia hạn một văn bằng sắp quên, bắt đầu dùng lại nhãn, nộp thêm đơn mở rộng sang mảng của bạn, hoặc theo dõi bạn kỹ hơn.
Nếu bạn đã dùng tên ngoài thị trường, cuộc liên hệ còn có thể bị hiểu như lời thừa nhận rằng bạn biết mình đang dùng một dấu hiệu trùng. Điều đó không có nghĩa là bạn không nên liên hệ, nhưng nó có nghĩa là cách diễn đạt, người đứng ra và thời điểm liên hệ đều cần tính trước.
Mặt còn lại: liên hệ đúng cách có thể đem lại lời giải sạch nhất. Một chủ nhãn đã chuyển hướng kinh doanh có thể sẵn sàng chuyển nhượng. Một chủ nhãn bán hàng khác hẳn bạn có thể không ngại ký đồng ý với phạm vi rõ ràng. Không ai biết điều đó nếu không hỏi. Vấn đề là hỏi khi đã chuẩn bị đủ.
Tìm hiểu chủ nhãn trước khi liên hệ
Một buổi tìm hiểu kỹ giúp bạn biết nên đề nghị gì và đề nghị với ai. Những thông tin nên gom:
- Chủ nhãn là cá nhân, hộ kinh doanh hay doanh nghiệp; doanh nghiệp còn hoạt động hay đã tạm ngừng, giải thể.
- Nhãn của họ được đăng ký cho những hàng hoá, dịch vụ nào cụ thể, còn hạn tới khi nào, có từng được gia hạn chưa.
- Họ có đang bán hàng dưới nhãn đó không: tìm trên mạng, trên các sàn, hỏi người trong ngành, ghé điểm bán nếu có.
- Họ có những nhãn khác không, nhãn đó là nhãn chủ lực hay chỉ là một nhãn phụ ít được để ý.
- Ai đang làm đại diện sở hữu công nghiệp cho họ, nếu thông tin này có trong bản ghi; liên hệ qua đại diện thường chuyên nghiệp hơn.
- Quy mô và địa bàn của họ so với bạn: cùng tỉnh hay khác vùng, bán lẻ hay bán sỉ, bán trực tiếp hay qua sàn.
Nếu sau khi tìm hiểu bạn thấy chủ nhãn đang hoạt động mạnh, bán cùng loại hàng, ở cùng thị trường, thì khả năng một thoả thuận có lợi cho bạn rất thấp, và đổi tên thường là hướng hợp lý hơn liên hệ.
Các kiểu đề nghị và khi nào hợp
Mỗi kiểu đề nghị phù hợp với một hoàn cảnh khác nhau. Chọn sai kiểu đề nghị là lý do phổ biến khiến cuộc trao đổi đi vào ngõ cụt.
| Kiểu đề nghị | Nội dung chính | Hợp khi | Điểm cần biết |
|---|---|---|---|
| Xin đồng ý | Chủ nhãn đồng ý cho bạn đăng ký và dùng tên ở phạm vi nhất định | Hai bên bán hàng khác nhau, ít cạnh tranh | Cục có thể vẫn xem xét khả năng gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng; cần đối chiếu quy định hiện hành |
| Chia phạm vi | Hai bên cam kết không lấn sang mảng hàng hoá hoặc thị trường của nhau | Cả hai cùng muốn dùng tên lâu dài | Ràng buộc cả hai bên về sau, cần soạn kỹ |
| Xin li-xăng | Bạn được dùng nhãn của họ theo hợp đồng, có thời hạn, điều kiện | Bạn cần dùng ngay, chủ nhãn muốn giữ quyền | Bạn không sở hữu tên; hết hợp đồng là phải ngừng |
| Nhận chuyển nhượng | Chủ nhãn chuyển quyền sở hữu nhãn sang bạn | Chủ nhãn không còn nhu cầu dùng | Phải làm hợp đồng bằng văn bản và đăng ký tại Cục mới có hiệu lực với bên thứ ba |
Với kiểu nhận chuyển nhượng, hãy kiểm tra nhãn có đang bị ràng buộc bởi hợp đồng li-xăng nào không, và chủ nhãn có những nhãn liên kết, nhãn tương tự khác cần chuyển cùng không, vì luật có giới hạn việc chuyển nhượng nếu gây nhầm lẫn về nguồn gốc hàng hoá.
Ai nên đứng ra liên hệ
Bạn tự liên hệ. Nhanh, thân thiện, hợp khi chủ nhãn là một hộ kinh doanh nhỏ và bạn có quan hệ trong ngành. Nhược điểm là bạn dễ lộ mức độ quan tâm, dễ nói quá nhiều về kế hoạch của mình, và khó giữ khoảng cách khi trao đổi về điều kiện.
Người làm nghề liên hệ thay. Tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp hoặc luật sư có thể liên hệ mà chưa cần nêu tên khách hàng ở bước đầu, hỏi ý chủ nhãn về khả năng chuyển nhượng hay đồng ý. Cách này giữ được thế của bạn, và người làm nghề biết những điều khoản cần có trong văn bản.
Liên hệ qua đại diện của chủ nhãn. Nếu bản ghi có tên đại diện của chủ nhãn, liên hệ qua đó thường được tiếp nhận nghiêm túc hơn và tránh được việc nói chuyện với người không có thẩm quyền quyết định.
Nhờ người quen giới thiệu. Có thể mở cửa nhanh trong ngành nhỏ, nhưng vẫn nên để phần thoả thuận cụ thể cho văn bản và cho người làm nghề, đừng chốt miệng.
Những điều không nên làm khi liên hệ
Một số sai lầm làm hỏng cuộc trao đổi ngay từ đầu, hoặc tạo bất lợi về sau nếu có tranh chấp.
- Mở đầu bằng việc khẳng định nhãn của họ "không còn giá trị" hay "thế nào cũng bị chấm dứt"; điều này khiến họ phòng thủ và đôi khi đẩy họ tới việc bắt đầu dùng lại nhãn.
- Kể chi tiết kế hoạch kinh doanh, doanh số dự kiến, khoản đã đầu tư; những thông tin này chỉ làm đề nghị của họ cao lên.
- Viết thư có ý doạ dẫm, ám chỉ sẽ kiện hay sẽ yêu cầu huỷ nhãn của họ khi bạn chưa có căn cứ.
- Chốt miệng qua điện thoại hay tin nhắn rồi coi như xong; thoả thuận về nhãn hiệu cần văn bản, và một số loại phải được đăng ký mới có hiệu lực với bên thứ ba.
- Bắt đầu in ấn, dùng tên ngay khi chủ nhãn tỏ ý đồng ý, trước khi có văn bản ký kết.
- Liên hệ cùng lúc qua nhiều người khác nhau, khiến chủ nhãn nhận được những thông điệp không nhất quán.
Mọi trao đổi nên được lưu lại: thư, tin nhắn, biên bản gặp. Nếu sau này có tranh chấp, bằng chứng về thiện chí và nội dung đã bàn có ích cho cả hai bên.
Ví dụ giả định: một tiệm bánh liên hệ chủ nhãn
Anh Tâm mở tiệm bánh mì ngọt ở Đà Lạt, thuộc tỉnh Lâm Đồng, định đặt tên "GIÓ NÚI". Tra cứu ra một nhãn "GIÓ NÚI" đăng ký cho bánh kẹo, chủ nhãn là một công ty ở Hà Nội. Khảo sát trên mạng cho thấy công ty này chủ yếu bán mứt Tết theo mùa, sản phẩm mang tên "GIÓ NÚI" chỉ xuất hiện ở một vài mùa Tết cách đây khá lâu, gần đây không thấy nữa.
Anh Tâm không tự gọi điện mà nhờ một tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp liên hệ. Thư đầu tiên chỉ hỏi công ty có còn nhu cầu với nhãn đó không và có cân nhắc chuyển nhượng không, chưa nêu tên khách hàng, chưa nói gì về tiệm bánh. Công ty trả lời rằng họ vẫn muốn giữ nhãn cho mứt Tết nhưng không phản đối một bên khác dùng tên cho bánh mì tươi bán tại tiệm.
Từ câu trả lời đó, hai bên đi tới một văn bản chia phạm vi: anh Tâm nộp đơn cho dịch vụ tiệm bánh và bánh mì tươi, cam kết không dùng tên cho mứt, kẹo đóng gói; công ty cam kết không mở tiệm bánh dưới tên đó. Anh Tâm vẫn được dặn rằng Cục có thể xem xét khả năng nhầm lẫn độc lập với văn bản này, nên anh chuẩn bị sẵn một tên dự phòng. Ví dụ cho thấy giá trị của việc chuẩn bị: đề nghị cụ thể, người liên hệ chuyên nghiệp, và không để lộ hết kế hoạch ngay ở thư đầu.
Sau cuộc liên hệ: ba kết cục và việc tiếp theo
Kết cục thứ nhất là chủ nhãn đồng ý theo một trong các kiểu ở bảng trên. Việc tiếp theo là soạn văn bản đầy đủ, ghi rõ phạm vi hàng hoá, địa bàn, thời hạn, nghĩa vụ hai bên, và làm thủ tục đăng ký tại Cục nếu đó là chuyển nhượng hay li-xăng cần đăng ký. Đừng bỏ qua bước tra lại: kiểm tra xem ngoài nhãn đã thoả thuận, còn nhãn nào khác của bên thứ ba có thể chặn bạn không.
Kết cục thứ hai là chủ nhãn từ chối hoặc không trả lời. Khi đó bạn quay về các hướng khác: đổi tên, sửa tên, thu hẹp danh mục. Nếu bạn có căn cứ cho rằng nhãn kia không được sử dụng trong thời gian dài, con đường yêu cầu chấm dứt hiệu lực vẫn còn, nhưng đó là một thủ tục riêng với điều kiện chặt và cần chứng cứ, nên bàn với người làm nghề trước.
Kết cục thứ ba là chủ nhãn đưa ra điều kiện bạn không chấp nhận được. Đừng để tiền đã tiêu vào cái tên kéo bạn vào một thoả thuận bất lợi. So điều kiện đó với chi phí đổi tên hôm nay, thường bạn sẽ thấy đổi tên vẫn là lựa chọn tỉnh táo hơn. Với những thương lượng có giá trị lớn hoặc điều khoản phức tạp, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được góp ý trước khi trả lời chủ nhãn.
Câu hỏi thường gặp
Chủ nhãn đã đồng ý bằng tin nhắn thì có nộp đơn được chưa?
Tin nhắn chưa đủ chắc chắn. Bạn nên có văn bản ghi rõ phạm vi đồng ý, có chữ ký của chủ nhãn hoặc người có thẩm quyền. Ngay cả khi có văn bản đồng ý, Cục vẫn có thể xem xét khả năng gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng theo quy định hiện hành, nên hãy chuẩn bị tinh thần cho cả khả năng đơn vẫn bị vướng.
Nhận chuyển nhượng nhãn có cần làm thủ tục ở Cục không?
Có. Hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu nhãn hiệu phải lập thành văn bản và phải được đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ mới có hiệu lực. Trước khi ký, nên kiểm tra nhãn còn hiệu lực, có đang được li-xăng cho ai không, và chủ nhãn có nhãn tương tự nào khác cần chuyển cùng không.
Có nên liên hệ trước khi nộp đơn hay nộp đơn rồi mới liên hệ?
Thường nên liên hệ và có kết quả trước khi nộp, để đơn của bạn phản ánh đúng thoả thuận, ví dụ danh mục đã thu hẹp theo phạm vi được đồng ý. Nộp trước rồi mới liên hệ có thể khiến chủ nhãn thấy đơn của bạn trên công báo và phản đối trước khi kịp thương lượng.
Chủ nhãn là doanh nghiệp đã giải thể thì liên hệ ai?
Đây là tình huống phức tạp. Nhãn của doanh nghiệp đã giải thể có thể đã được chuyển cho người khác trước khi giải thể, hoặc vẫn đứng tên doanh nghiệp đó trên sổ đăng ký. Bạn nên nhờ người làm nghề tra cứu tình trạng pháp lý cụ thể trước khi tính tới việc nhận chuyển nhượng hay hướng xử lý khác.
Có nên nói với chủ nhãn rằng mình đã dùng tên một thời gian?
Nên cân nhắc kỹ và tốt nhất là bàn với người làm nghề trước. Nói ra có thể bị coi là thừa nhận việc sử dụng một dấu hiệu trùng, nhưng giấu đi rồi bị phát hiện lại làm mất lòng tin trong thương lượng. Cách diễn đạt phụ thuộc vào mức độ sử dụng và nội dung bạn muốn đề nghị.
Li-xăng và chuyển nhượng khác nhau thế nào với người đi xin dùng tên?
Li-xăng cho bạn quyền dùng nhãn theo hợp đồng, chủ nhãn vẫn là chủ, hết hợp đồng là bạn phải ngừng. Chuyển nhượng làm bạn trở thành chủ nhãn. Nếu bạn định xây thương hiệu lâu dài trên cái tên, li-xăng ít khi là lời giải bền vững.