Một nhãn hiệu nước ngoài có thể được bảo hộ tại Việt Nam mà không cần nộp đơn trực tiếp tại Cục Sở hữu trí tuệ: chủ nhãn nộp một đơn quốc tế theo hệ thống Madrid và chỉ định Việt Nam. Những đăng ký này được quản lý trên công cụ Madrid Monitor của WIPO, nơi bạn thấy chúng sớm nhất và thấy rõ nhất tình trạng tại Việt Nam.
Vì vậy, kể cả khi bạn chỉ bán hàng trong nước, tra trên cơ sở dữ liệu của Cục rồi tra thêm đăng ký quốc tế có chỉ định Việt Nam là hai việc nên đi cùng nhau. Bài hướng dẫn cách tìm, cách lọc theo nước được chỉ định và cách đọc các bước xử lý một đăng ký quốc tế, để bạn biết nhãn đó đã thật sự có hiệu lực ở Việt Nam hay còn đang chờ.
Đăng ký quốc tế đi vào Việt Nam như thế nào
Hệ thống Madrid cho phép chủ nhãn đã có đơn hoặc văn bằng ở nước mình (gọi là đơn cơ sở, văn bằng cơ sở) nộp một đơn quốc tế qua cơ quan nước mình tới Văn phòng quốc tế của WIPO, trong đó liệt kê các nước muốn được bảo hộ. Việt Nam là thành viên của hệ thống này, nên chủ nhãn ở bất kỳ nước thành viên nào cũng có thể chỉ định Việt Nam.
Sau khi WIPO ghi nhận đăng ký quốc tế, Cục Sở hữu trí tuệ của Việt Nam thẩm định phần chỉ định Việt Nam theo luật Việt Nam, tương tự như thẩm định một đơn nộp trực tiếp. Cục có thể gửi thông báo từ chối tạm thời nếu thấy nhãn không đáp ứng điều kiện, hoặc ra tuyên bố chấp nhận bảo hộ. Nếu không có thông báo từ chối trong thời hạn quy định, nhãn được coi là được bảo hộ tại Việt Nam.
Điều này có hệ quả trực tiếp với người tra cứu: một nhãn nước ngoài có ngày chỉ định Việt Nam sớm hơn ngày bạn nộp đơn sẽ được xét như một đơn nộp trước. Nếu bạn chỉ tra theo thói quen trên các nguồn trong nước, đúng vào giai đoạn đăng ký quốc tế mới được ghi nhận mà chưa xuất hiện đầy đủ, bạn có thể bỏ sót nó.
Ngoài ra còn có chỉ định sau: chủ một đăng ký quốc tế đã có từ nhiều năm trước có thể bổ sung Việt Nam vào danh sách nước được bảo hộ bất cứ lúc nào. Nhãn đó không mới, nhưng sự có mặt của nó ở Việt Nam thì mới.
Các bước tra trên Madrid Monitor
Madrid Monitor có chế độ tìm đơn giản và chế độ tìm nâng cao. Tên nút có thể đổi; dưới đây là trình tự theo chức năng.
- Chọn chế độ tìm nâng cao để có đủ bộ lọc.
- Nhập tên nhãn ở trường tên nhãn hiệu. Tra lần lượt bản không dấu, bản viết liền, bản tiếng Anh nếu tên bạn có nghĩa.
- Đặt bộ lọc nước được chỉ định là Việt Nam. Đây là bước làm khác biệt so với tra rộng trên nguồn tổng hợp.
- Nếu kết quả nhiều, thêm bộ lọc nhóm Nice theo sản phẩm của bạn và các nhóm lân cận.
- Mở từng bản ghi gần giống, đọc phần lịch sử giao dịch (các sự kiện theo ngày) để xem Việt Nam được chỉ định từ lúc nào, đã có thông báo từ chối tạm thời hay tuyên bố chấp nhận chưa.
- Ghi lại số đăng ký quốc tế, tên chủ, ngày đăng ký quốc tế, ngày chỉ định Việt Nam, nhóm và tình trạng tại Việt Nam vào bảng kết quả.
- Với bản ghi có rủi ro, đối chiếu thêm trên cơ sở dữ liệu của Cục để xem bản ghi đó đã được cập nhật trong nước chưa và có thông tin xử lý nào khác không.
Nên lưu cả những bản ghi đã bị từ chối tại Việt Nam. Chủ nhãn có thể đang khiếu nại quyết định từ chối, hoặc có thể nộp lại đơn trực tiếp.
Đọc lịch sử một đăng ký quốc tế: các sự kiện hay gặp
Phần lịch sử ghi các sự kiện theo thứ tự thời gian. Tên gọi chính xác bằng tiếng Anh có thể khác; dưới đây là ý nghĩa của từng loại sự kiện đối với Việt Nam.
| Sự kiện | Ý nghĩa với người tra ở Việt Nam | Bạn nên làm gì |
|---|---|---|
| Đăng ký quốc tế có chỉ định Việt Nam | Từ ngày này, nhãn được xét ở Việt Nam như một đơn | Coi như đơn có ngày ưu tiên sớm hơn đơn của bạn |
| Chỉ định sau thêm Việt Nam | Nhãn cũ vừa được mở rộng sang Việt Nam | Dùng ngày chỉ định sau để so với ngày bạn định nộp |
| Từ chối tạm thời của Việt Nam | Cục thấy có lý do có thể không bảo hộ, chủ nhãn được trả lời | Theo dõi tiếp, chưa coi là đã hết rủi ro |
| Tuyên bố chấp nhận bảo hộ | Nhãn được bảo hộ tại Việt Nam cho danh mục ghi trong tuyên bố | Coi như một văn bằng còn hiệu lực ở Việt Nam |
| Hạn chế danh mục | Chủ nhãn tự thu hẹp sản phẩm ở một số nước | Đọc kỹ danh mục còn lại tại Việt Nam |
| Gia hạn, chuyển nhượng, huỷ bỏ | Thay đổi chủ hoặc thời hạn, hoặc chấm dứt toàn bộ hay một phần | Cập nhật chủ sở hữu và tình trạng trong bảng kết quả |
Sự kiện quan trọng nhất là sự kiện cuối cùng liên quan đến Việt Nam. Một bản ghi có thể có tuyên bố chấp nhận ở nhiều nước, nhưng ở Việt Nam lại đang dừng ở từ chối tạm thời, hoặc ngược lại.
Ba nhầm lẫn khi đọc kết quả Madrid
Nhầm nước xuất xứ với nước được bảo hộ. Bản ghi luôn có thông tin nước của chủ nhãn hoặc nước của cơ quan nơi nộp đơn cơ sở. Đó không phải là nơi nhãn được bảo hộ qua đăng ký quốc tế. Phải đọc danh sách nước được chỉ định, và đọc riêng tình trạng ở Việt Nam.
Nhầm danh mục chung với danh mục tại Việt Nam. Đăng ký quốc tế có danh mục gốc, nhưng ở từng nước danh mục có thể bị thu hẹp do từ chối một phần hoặc do chủ nhãn tự hạn chế. Danh mục có hiệu lực tại Việt Nam có thể hẹp hơn nhiều so với danh mục bạn thấy ở đầu bản ghi.
Nhầm "đang chờ" với "không có quyền". Khi Việt Nam đang xét, chủ nhãn chưa có văn bằng nhưng đã có vị trí ưu tiên. Bạn nộp đơn sau ngày chỉ định thì vẫn đứng sau họ, dù lúc bạn nộp, họ chưa được cấp gì.
Tra theo chủ nhãn, theo số đăng ký và theo hình
Tra theo tên nhãn chỉ là một lối vào. Khi đã tìm được một bản ghi đáng chú ý, bạn tra tiếp theo tên chủ nhãn để xem họ còn giữ những nhãn nào khác chỉ định Việt Nam. Một chủ có cả chục nhãn cùng gốc chữ cho thấy họ đang xây một họ nhãn hiệu, và tên của bạn càng gần gốc chữ đó thì càng dễ va chạm.
Tra theo số đăng ký quốc tế hữu ích khi bạn đã có con số từ nguồn khác, chẳng hạn từ kết quả quét trên Global Brand Database hay từ một bản ghi trong cơ sở dữ liệu của Cục có ghi kèm số quốc tế. Mở đúng bản ghi bằng số giúp tránh nhầm giữa các nhãn có tên gần nhau của nhiều chủ khác nhau.
Madrid Monitor còn cho phép lọc theo mã phân loại hình Vienna, phù hợp khi logo của bạn có phần hình rõ nét như con vật, cây lá, hình học. Bạn chọn mã gần với phần hình của mình, đặt bộ lọc nước chỉ định là Việt Nam, rồi lướt ảnh mẫu nhãn. Cách này bắt được những nhãn có hình gần giống mà phần chữ lại hoàn toàn khác, loại nhãn mà tra theo tên không bao giờ hiện ra.
Vì sao không chỉ tra trên nguồn trong nước
Cơ sở dữ liệu của Cục thường có cả nhãn hiệu đăng ký quốc tế được bảo hộ tại Việt Nam. Tuy nhiên, thời điểm một đăng ký quốc tế hiện lên trên nguồn trong nước, mức đầy đủ của thông tin xử lý và cách hiển thị có thể khác với Madrid Monitor. Đặc biệt với những chỉ định mới được WIPO ghi nhận hoặc chỉ định sau, khoảng trễ giữa hai nguồn là điều bình thường.
Thêm nữa, Madrid Monitor hiển thị toàn bộ đời sống của một đăng ký quốc tế ở mọi nước, giúp bạn hiểu chủ nhãn là ai, đang mở rộng sang đâu, nhãn đã gặp từ chối ở nước khác vì lý do gì. Thông tin đó giúp đánh giá mức độ nghiêm túc của chủ nhãn với thị trường châu Á, điều mà một bản ghi đơn lẻ ở nguồn trong nước không cho thấy.
Cách làm hợp lý là tra trên cả hai nguồn, ghi riêng kết quả từng nguồn, và nếu thấy một bản ghi chỉ xuất hiện ở một bên, đánh dấu để tìm hiểu thêm. Đừng xoá kết quả "lạ" chỉ vì nó không khớp với nguồn kia.
Khi phát hiện một nhãn nước ngoài gần giống tên của bạn
Ví dụ giả định: bạn định đăng ký tên "Moka Viet" cho cà phê rang xay, và tra ra một đăng ký quốc tế "Mokaviet" của một công ty châu Âu cho cà phê và trà, chỉ định Việt Nam từ hai năm trước, đã có tuyên bố chấp nhận bảo hộ. Trường hợp này gần như chắc chắn đơn của bạn sẽ gặp đối chứng. Việc hợp lý là cân nhắc đổi tên trước khi đầu tư vào bao bì.
Nếu đăng ký quốc tế đó chỉ đang ở giai đoạn từ chối tạm thời, bạn vẫn chưa nên coi đó là cơ hội. Chủ nhãn có thể trả lời và vượt qua từ chối. Trong lúc chờ, bạn tiếp tục dùng tên là chấp nhận rủi ro phải đổi về sau. Còn nếu nhãn đã lâu không được sử dụng tại Việt Nam, câu chuyện chuyển sang thủ tục chấm dứt hiệu lực do không sử dụng, là chuyện vượt khỏi phạm vi tra cứu.
Những tình huống như vậy, kết quả tra cho bạn biết mình đang đứng ở đâu, còn quyết định đi tiếp hay đổi hướng nên được cân nhắc cùng người làm nghề sở hữu công nghiệp. Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để có hướng đi ban đầu trước khi quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Madrid Monitor có tra được nhãn hiệu Việt Nam nộp trực tiếp tại Cục không?
Không. Madrid Monitor chỉ có các đăng ký quốc tế theo hệ thống Madrid. Nhãn hiệu do doanh nghiệp nộp trực tiếp tại Cục Sở hữu trí tuệ phải tra trên cơ sở dữ liệu của Cục hoặc trên các nguồn tổng hợp có dữ liệu của Việt Nam.
Nhãn nước ngoài đã được bảo hộ ở Việt Nam qua Madrid có khác gì nhãn nộp trực tiếp không?
Về hiệu lực tại Việt Nam, sau khi được chấp nhận, chúng được bảo hộ tương tự nhãn nộp trực tiếp. Khác ở cách quản lý hồ sơ: các thay đổi như gia hạn, chuyển nhượng thường được ghi nhận qua WIPO, nên Madrid Monitor là nơi cập nhật đầy đủ nhất.
Tra Madrid Monitor bằng tên tiếng Việt có dấu có được không?
Hệ thống chủ yếu xử lý chữ Latinh không dấu. Bạn nên tra bản không dấu, viết liền và viết rời, kèm bản dịch nghĩa. Nhãn nước ngoài chỉ định Việt Nam hiếm khi dùng chữ có dấu tiếng Việt, nên tra không dấu ít khi bỏ sót vì lý do này.
Một đăng ký quốc tế đã bị huỷ ở nước gốc thì ở Việt Nam còn hiệu lực không?
Trong một số năm đầu, đăng ký quốc tế phụ thuộc vào đơn hoặc văn bằng cơ sở ở nước gốc; nếu cơ sở mất hiệu lực trong giai đoạn đó, các chỉ định có thể bị ảnh hưởng theo. Trường hợp cụ thể nên đọc lịch sử bản ghi và hỏi người làm nghề.
Có thể nhận thông báo khi có đăng ký quốc tế mới chỉ định Việt Nam không?
Madrid Monitor có chức năng lưu tìm kiếm hoặc theo dõi bản ghi khi bạn đăng nhập tài khoản. Chức năng cụ thể có thể thay đổi; bạn kiểm hướng dẫn trên trang chính thức của WIPO. Theo dõi sau khi nộp đơn là phần việc khác, ngoài phạm vi tra trước khi nộp.
Tra Madrid Monitor có thay được tra trên cơ sở dữ liệu của Cục không?
Không. Hai nguồn bổ sung cho nhau. Cơ sở dữ liệu của Cục có cả đơn trong nước, còn Madrid Monitor cho thấy đầy đủ đời sống của đăng ký quốc tế. Tra cả hai và ghi kết quả từng nguồn riêng là cách an toàn hơn.