Bản ghi nhãn hiệu trên các cơ sở dữ liệu quốc tế thường đánh dấu từng trường thông tin bằng một con số ba chữ số đặt trong ngoặc, gọi là mã INID, theo tiêu chuẩn chung của WIPO. Biết vài mã chính, bạn đọc được bản ghi của Nhật Bản, châu Âu hay một đăng ký quốc tế Madrid mà không cần hiểu ngôn ngữ của trang, vì con số mang cùng một nghĩa ở mọi nơi áp dụng tiêu chuẩn.
Bài giải nghĩa những mã hay gặp nhất, rồi đi sâu vào bốn thứ quyết định mức rủi ro của một bản ghi đối với tên của bạn: ngày nào được tính là ngày của nhãn đó, tình trạng thật sự đang là gì, danh mục có hiệu lực gồm những gì, và nhãn có hiệu lực ở những nước nào. Bài dành cho việc tự đọc kết quả tra; đánh giá cuối cùng về khả năng gây nhầm lẫn vẫn tuỳ luật từng nước.
Các mã INID hay gặp khi tra nhãn hiệu
Không phải cơ quan nào cũng hiển thị đủ các mã, và có nơi chỉ ghi tên trường bằng chữ. Bảng dưới gồm những mã bạn sẽ gặp thường xuyên nhất trên nguồn quốc tế.
| Mã | Nghĩa | Vì sao bạn cần đọc |
|---|---|---|
| (111) | Số đăng ký (với đăng ký quốc tế là số đăng ký quốc tế) | Dùng để mở đúng bản ghi trên nguồn khác |
| (151) | Ngày đăng ký | Biết nhãn đã được cấp từ khi nào |
| (180) | Ngày hết hạn dự kiến | Nhãn sắp hết hạn có thể được gia hạn hoặc bỏ |
| (210) | Số đơn | Với đơn đang chờ, đây là mã để tra tiến trình |
| (220) | Ngày nộp đơn | Mốc so sánh với ngày bạn nộp |
| (300) | Thông tin ưu tiên: nước, số đơn, ngày của đơn đầu tiên | Ngày ưu tiên có thể sớm hơn ngày nộp tại nước đó |
| (511) | Phân loại Nice và danh mục hàng hoá, dịch vụ | Xem sản phẩm của bạn có nằm trong hoặc liên quan |
| (531) | Phân loại hình Vienna | Biết phần hình được xếp vào loại nào để tra tiếp |
| (540) | Mẫu nhãn | Phần chữ, phần hình để so sánh |
| (591) | Màu sắc yêu cầu bảo hộ | Nhãn có màu hay đen trắng |
| (732) | Tên và địa chỉ chủ sở hữu | Biết ai giữ quyền, ở nước nào |
| (740) | Người đại diện | Biết đầu mối nếu cần liên hệ |
| (832) | Các bên được chỉ định theo Nghị định thư Madrid | Danh sách nước nhãn có thể được bảo hộ |
Khi gặp một mã không có trong bảng, bạn tìm tiêu chuẩn mã INID của WIPO cho nhãn hiệu để tra nghĩa. Đây là tài liệu công khai và ít thay đổi.
Ngày nào mới là ngày của nhãn đó
Trong đánh giá xung đột, điều quan trọng không phải ngày nhãn được cấp mà là ngày được tính để so thứ tự trước sau. Thường đó là ngày nộp đơn (220). Nhưng nếu bản ghi có thông tin ưu tiên (300), ngày ưu tiên đó có thể sớm hơn ngày nộp tại nước đang xem, và chính ngày ưu tiên mới được dùng để so với đơn của người khác.
Ưu tiên theo Công ước Paris cho phép chủ nhãn đã nộp đơn đầu tiên ở một nước thành viên được hưởng ngày của đơn đầu tiên khi nộp ở nước thành viên khác trong một thời hạn nhất định. Với đăng ký quốc tế Madrid, ngày của từng nước được chỉ định còn phụ thuộc chỉ định đó có trong đơn ban đầu hay là chỉ định sau. Một nhãn có số đăng ký quốc tế cũ nhưng mới chỉ định thêm một nước thì ngày ở nước đó là ngày chỉ định sau.
Khi ghi vào bảng kết quả, bạn nên ghi tách ba ngày: ngày nộp tại nước đang xem hoặc ngày đăng ký quốc tế, ngày ưu tiên nếu có, và ngày chỉ định nước đó nếu là đăng ký quốc tế. Gộp lại một ngày là cách nhanh nhất để đánh giá sai thứ tự trước sau.
Hệ quả thực tế của chuyện này: khi bạn tra hôm nay và thấy một đơn ở nước ngoài nộp sau ngày bạn nộp đơn ở Việt Nam, đừng vội cho rằng bạn đứng trước. Nếu họ có ngày ưu tiên từ một đơn ở nước khác, họ có thể đứng trước bạn ở nước đó. Ngược lại, nếu chính bạn còn trong thời hạn ưu tiên tính từ đơn ở Việt Nam, đó là thông tin quý để cân nhắc thời điểm nộp ra nước ngoài, việc bạn nên bàn với người làm nghề.
Tình trạng: đọc chữ trên bản ghi và đọc lịch sử
Mỗi cơ quan dùng một bộ từ khác nhau cho tình trạng. Có nơi chia gọn thành còn hiệu lực và không còn hiệu lực, có nơi ghi chi tiết như đang thẩm định, đã công bố chờ phản đối, đã đăng ký, đã gia hạn, hết hạn, bị từ chối, bị rút, bị huỷ. Nguồn tổng hợp thường quy đổi về vài nhóm chung để tiện lọc, nên chữ trên nguồn tổng hợp không phải lúc nào cũng khớp hoàn toàn với chữ trên nguồn gốc.
Vì vậy, với bản ghi quan trọng, đừng chỉ đọc ô tình trạng. Mở phần lịch sử xử lý, đọc sự kiện mới nhất và ngày của nó. Một bản ghi "đang chờ" từ năm năm trước mà không có sự kiện gì mới có thể đang vướng phản đối hoặc khiếu nại kéo dài; một bản ghi "hết hiệu lực" mới tuần trước có thể vẫn đang trong thời gian chủ nhãn được gia hạn muộn tuỳ luật nước đó.
Với đăng ký quốc tế, tình trạng chung của đăng ký và tình trạng ở từng nước là hai việc. Đăng ký quốc tế có thể còn hiệu lực trong khi ở một nước cụ thể đã bị từ chối toàn bộ. Đọc đến đúng dòng của nước bạn quan tâm mới biết.
Một mẹo nhỏ khi ghi bảng kết quả: ghi tình trạng bằng chính chữ của nguồn gốc kèm ngày của sự kiện mới nhất, thay vì tự quy đổi thành "an toàn" hay "nguy hiểm". Lần tra lại sau, bạn chỉ cần so xem sự kiện mới nhất đã đổi chưa.
Danh mục: đọc chữ, không chỉ đọc số nhóm
Số nhóm chỉ là nhãn dán bên ngoài. Hai nhãn cùng nhóm 30 có thể một bên là cà phê, một bên là bánh kẹo. Muốn biết có liên quan hay không, phải đọc danh mục cụ thể trong trường (511).
Danh mục có thể bị thu hẹp ở từng nước. Với đăng ký quốc tế, danh mục ghi ở phần đầu là danh mục gốc. Ở mỗi nước, danh mục có hiệu lực có thể hẹp hơn do bị từ chối một phần hoặc do chủ nhãn tự hạn chế. Đọc phần sự kiện liên quan đến nước đó.
Ngôn ngữ của danh mục ảnh hưởng đến cách hiểu. Danh mục đăng ký quốc tế được ghi bằng ngôn ngữ làm việc của hệ thống; nguồn từng nước ghi bằng ngôn ngữ của nước đó. Khi dịch, giữ nguyên thuật ngữ gốc bên cạnh bản dịch để tránh hiểu lệch.
Danh mục có thể chứa sản phẩm ở dạng mô tả chung. Những cụm như "đồ uống không cồn" hay "chế phẩm vệ sinh" phủ rộng hơn bạn tưởng. Khi gặp mô tả chung như vậy, hãy tự hỏi sản phẩm cụ thể của bạn có nằm gọn trong đó không, thay vì chỉ tìm đúng tên sản phẩm của mình trong danh mục.
Danh mục rộng chưa chắc được dùng hết. Một nhãn đăng ký cho cả chục loại sản phẩm có thể chỉ thật sự bán một loại. Nhưng khi tra trước khi nộp, bạn vẫn phải tính theo danh mục đã đăng ký, vì đó là phạm vi quyền trên giấy.
Nước chỉ định: ba câu hỏi phải trả lời
Với mỗi đăng ký quốc tế đáng chú ý, bạn trả lời ba câu dưới đây cho từng nước trong danh sách thị trường của mình.
- Nước đó có nằm trong danh sách được chỉ định (832) hoặc trong các chỉ định sau không? Nếu không, đăng ký quốc tế này không tạo quyền ở nước đó qua đường Madrid.
- Nếu có, sự kiện mới nhất của nước đó là gì: chưa có quyết định, từ chối tạm thời, chấp nhận toàn bộ, chấp nhận một phần, hay đã bị huỷ ở nước đó?
- Ngày được tính cho nước đó là ngày nào: ngày đăng ký quốc tế, ngày chỉ định sau, hay ngày ưu tiên?
- Ngoài đường Madrid, chủ nhãn có đơn nộp trực tiếp tại nước đó không? Tra thêm bằng tên chủ trên nguồn của nước đó.
- Chủ nhãn ở bản ghi có trùng với chủ nhãn đang bán hàng tại thị trường không, hay quyền đã được chuyển nhượng? Đọc các sự kiện chuyển nhượng.
Câu thứ tư hay bị bỏ qua. Một số chủ nhãn vừa dùng đăng ký quốc tế cho nhiều nước, vừa nộp trực tiếp ở vài thị trường quan trọng để có danh mục riêng; chỉ đọc bản ghi Madrid sẽ thấy thiếu.
Ví dụ giả định: đọc một bản ghi trong mười phút
Ví dụ giả định: bạn tra tên "Bông Sen Trắng" cho xà phòng thủ công và gặp một đăng ký quốc tế "White Lotus Garden" có (732) là một công ty ở Thái Lan, (511) gồm nhóm 3 với danh mục xà phòng, tinh dầu, mỹ phẩm, (300) ghi ngày ưu tiên của một đơn ở Thái Lan, (832) gồm Việt Nam, Nhật Bản, Úc. Phần lịch sử có tuyên bố chấp nhận của Úc, từ chối tạm thời của Nhật Bản, còn Việt Nam chưa có sự kiện nào.
Đọc nhanh bạn rút ra: sản phẩm trùng loại; nhãn có nghĩa trùng với bản dịch tên của bạn; ngày được tính ở Việt Nam là ngày đăng ký quốc tế, có thể kèm ưu tiên; ở Việt Nam đơn đang chờ Cục xét. Đây là bản ghi có rủi ro ở cả Việt Nam lẫn Úc, rủi ro thấp hơn ở Nhật Bản nhưng chưa thể loại. Bạn ghi lại số đăng ký quốc tế để tra lại định kỳ và chuyển sang đánh giá mức tương tự giữa hai nhãn.
Mười phút đọc kỹ như vậy cho bạn đủ thông tin để quyết định có cần nhờ người làm nghề hay không, thay vì chỉ có cảm giác "hình như có nhãn giống".
Câu hỏi thường gặp
Mã INID có giống nhau ở mọi nước không?
Mã INID là tiêu chuẩn chung do WIPO ban hành, nên cùng một mã mang cùng một nghĩa ở mọi cơ quan áp dụng. Tuy nhiên, không phải cơ quan nào cũng hiển thị mã trên giao diện; có nơi chỉ ghi tên trường bằng ngôn ngữ của mình.
Bản ghi không có ngày ưu tiên thì ngày nào được tính?
Thường là ngày nộp đơn tại nước đó, hoặc với đăng ký quốc tế là ngày đăng ký quốc tế hay ngày chỉ định sau đối với nước được thêm vào sau. Luật từng nước có thể có chi tiết riêng; với trường hợp sát nhau về thời gian, nên hỏi người làm nghề.
Nhãn đã hết hạn trên bản ghi thì có thể yên tâm dùng không?
Chưa nên. Nhiều nước cho chủ nhãn một thời gian gia hạn muộn sau khi hết hạn. Chủ cũ cũng có thể đang dùng nhãn trên thị trường hoặc đã nộp đơn mới. Ghi lại và tra thêm theo tên chủ trước khi kết luận.
Danh mục bằng tiếng nước ngoài khó hiểu thì làm sao?
Dùng công cụ dịch để nắm ý chung, nhưng giữ nguyên thuật ngữ gốc. Đối chiếu với tên nhóm Nice và các mục trong bảng phân loại để hiểu đúng phạm vi. Với danh mục quyết định đến đánh giá rủi ro, nhờ người đọc thạo ngôn ngữ đó xem lại.
Có cần đọc phần người đại diện không?
Không bắt buộc, nhưng hữu ích. Người đại diện cho biết chủ nhãn đang làm việc qua đầu mối nào ở nước đó. Nếu sau này bạn cần liên hệ để xin thư đồng ý hoặc thương lượng, đây là thông tin cần có.
Đọc bản ghi xong vẫn không chắc có rủi ro không thì làm gì?
Ghi bản ghi vào nhóm cần đánh giá, kèm lý do bạn phân vân. Đọc thêm các bài về đánh giá tương tự phần chữ, phần hình và danh mục, rồi quyết định có cần nhờ đại diện sở hữu công nghiệp tại nước đó xem giúp hay không.