Khi tra cứu ra một nhãn hiệu trùng hoặc gần giống tên bạn định dùng, bạn có sáu hướng: kiểm tra lại cho chắc, sửa tên cho khác đi, thu hẹp danh mục hàng hoá, liên hệ chủ nhãn có trước, theo dõi tình trạng của nhãn kia, hoặc đổi hẳn sang tên mới. Không có hướng nào đúng cho mọi trường hợp. Chọn hướng nào phụ thuộc vào ba thứ: nhãn kia mạnh tới đâu, hàng của hai bên gần nhau tới đâu, và bạn đã đầu tư bao nhiêu vào cái tên.
Bài này là bản đồ chung của cả danh mục: mỗi hướng làm được gì, mất gì, khi nào nên chọn. Từng hướng được viết sâu ở các bài khác cùng danh mục. Thông tin ở mức phổ thông theo Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành; trước khi quyết định với một vụ cụ thể, bạn nên đối chiếu văn bản đang có hiệu lực và hỏi người làm nghề sở hữu công nghiệp nếu kết quả khó đánh giá.
Bình tĩnh trước đã: "trùng" trong kết quả tra có nhiều mức
Danh sách kết quả tra cứu không phải phán quyết. Cơ sở dữ liệu trả về mọi bản ghi có chuỗi chữ giống chuỗi bạn gõ, kể cả những bản ghi ở nhóm hàng hoá không liên quan, những đơn đã bị từ chối từ lâu, những văn bằng đã hết hiệu lực vì chủ không gia hạn. Một dòng có chữ giống hệt tên bạn chưa chắc đã chặn được bạn; ngược lại, một dòng khác vài chữ cái lại có thể là vật cản thật vì đọc lên nghe như nhau và bán cùng loại hàng.
Vì vậy trước khi nghĩ tới đổi tên, bạn cần phân loại lại kết quả theo ba câu hỏi. Nhãn kia còn hiệu lực hoặc còn đang được xét không? Hàng hoá, dịch vụ của nhãn kia có trùng hoặc liên quan tới thứ bạn bán không? Hai dấu hiệu có dễ khiến người mua nghĩ là cùng một nguồn không? Chỉ khi cả ba câu đều nghiêng về "có", bạn mới đang đối mặt với một nhãn trùng thật sự.
Một sai lầm hay gặp là dừng ở dòng đầu tiên thấy giống rồi vội bỏ tên, trong khi dòng đó là một đơn đã bị coi là rút bỏ. Sai lầm ngược lại còn tốn hơn: thấy nhãn kia khác nhóm nên yên tâm, trong khi hàng của họ thuộc loại người mua vẫn thường nghĩ là cùng một nhà sản xuất làm ra. Dành thêm một buổi để phân loại kỹ kết quả luôn rẻ hơn mọi hướng xử lý phía sau.
Sáu hướng xử lý, xếp từ nhẹ đến nặng
Bảng dưới xếp các hướng theo mức thay đổi bạn phải chấp nhận. Hướng nhẹ không phải lúc nào cũng tốt hơn; có trường hợp đi thẳng tới hướng cuối lại ít tốn kém nhất.
| Hướng | Bạn làm gì | Hợp khi nào | Cái giá phải trả |
|---|---|---|---|
| Kiểm tra lại | Xem kỹ tình trạng, danh mục, mẫu nhãn của bản ghi đối chứng; tra thêm biến thể | Kết quả chưa rõ, nhãn kia có thể đã hết hiệu lực hoặc khác hẳn ngành | Thời gian, đôi khi cần người làm nghề đọc giúp |
| Sửa tên | Thêm hoặc thay yếu tố để tên mới đủ khác | Phần trùng chỉ là một phần của tên, phần còn lại của bạn có dấu ấn riêng | Tên dài hơn hoặc mất bớt ý ban đầu |
| Thu hẹp danh mục | Bỏ những sản phẩm, dịch vụ gần với nhãn kia khỏi đơn của bạn | Nhãn kia ở hàng lân cận, phần kinh doanh chính của bạn cách xa họ | Phạm vi bảo hộ hẹp hơn, khó mở rộng sau |
| Liên hệ chủ nhãn | Hỏi xin đồng ý, thoả thuận phạm vi hoặc đề nghị nhận chuyển nhượng | Chủ nhãn có thể không còn dùng, hoặc kinh doanh rất khác bạn | Lộ ý định của mình, kết quả không chắc |
| Theo dõi nhãn kia | Chờ xem đơn đối chứng được cấp hay bị từ chối, văn bằng có được gia hạn không | Đối chứng là đơn đang chờ hoặc văn bằng sắp hết hạn | Phải chờ, kế hoạch ra mắt bị treo |
| Đổi hẳn tên | Bỏ tên cũ, đặt và tra lại tên mới | Nhãn kia mạnh, cùng ngành, đang hoạt động | Mất công đặt tên lại, nhưng sạch rủi ro |
Trên thực tế, người ta thường kết hợp hai hướng: vừa theo dõi một đơn đối chứng đang chờ, vừa chuẩn bị sẵn tên thay thế; hoặc vừa sửa tên vừa thu hẹp danh mục. Điều quan trọng là quyết định có lý do, không phải quyết định theo cảm giác "chắc không sao".
Năm câu hỏi giúp chọn hướng
Bạn đã đầu tư gì vào cái tên? Nếu tên mới chỉ nằm trên giấy, đổi hẳn gần như không tốn gì và nên là lựa chọn đầu tiên khi nhãn kia mạnh. Nếu bạn đã in bao bì, làm biển hiệu, chạy quảng cáo, mỗi hướng giữ tên đều đáng cân nhắc kỹ hơn, nhưng cũng đừng để tiền đã tiêu kéo bạn vào một rủi ro lớn hơn.
Nhãn kia còn sống không? Một văn bằng còn hạn, chủ đang bán hàng rộng rãi là vật cản cứng. Một đơn đã bị từ chối, một văn bằng quá hạn gia hạn đã lâu, hay một chủ nhãn không còn dấu vết kinh doanh là những tình huống mở ra nhiều hướng hơn.
Hàng của hai bên gần nhau tới đâu? Cùng loại hàng, cùng kênh bán, cùng khách hàng là mức nguy hiểm nhất. Khác loại hàng nhưng người mua vẫn dễ nghĩ là cùng một nhà, ví dụ đồ uống đóng chai và quán đồ uống, vẫn là vùng rủi ro.
Phần trùng là phần nào của tên bạn? Nếu phần trùng là phần chính, phần người ta nhớ và gọi, sửa thêm phụ kiện xung quanh thường không đủ. Nếu phần trùng chỉ là từ mô tả chung của ngành, có thể bạn đang lo quá mức.
Bạn định đi xa tới đâu? Một quán nhỏ phục vụ khu phố và một thương hiệu định bán toàn quốc, lên sàn, ra nước ngoài có khẩu vị rủi ro khác nhau. Kế hoạch càng lớn, càng nên chọn tên sạch ngay từ đầu.
Trình tự làm việc trong tuần đầu sau khi tra ra trùng
Phần lớn thiệt hại đến từ việc làm ngược thứ tự: in trước, nghĩ sau. Trình tự dưới đây giúp bạn giữ được quyền chọn càng lâu càng tốt.
- Tạm dừng mọi việc in ấn, đặt biển, đăng ký tên miền hay trang mạng xã hội mới gắn với cái tên, cho tới khi có quyết định.
- Lưu lại kết quả tra: chụp màn hình, ghi ngày tra, từ khoá đã gõ, các bản ghi đáng chú ý cùng số đơn, nhóm, tình trạng.
- Mở từng bản ghi đáng chú ý, đọc danh mục hàng hoá thật sự chứ không chỉ số nhóm, xem mẫu nhãn và tình trạng mới nhất.
- Tìm hiểu xem chủ nhãn có đang kinh doanh không: tìm tên nhãn trên mạng, trên các sàn, hỏi người trong ngành.
- Chấm mức rủi ro cho từng bản ghi theo năm câu hỏi ở trên, ghi lý do bằng một hai câu.
- Chọn một hướng chính và một hướng dự phòng; nếu hướng chính là sửa tên hoặc đổi tên thì tra lại từ đầu với tên mới.
- Nếu kết quả vẫn mơ hồ hoặc cái tên có giá trị lớn, mang bộ hồ sơ đã lưu tới người làm nghề sở hữu công nghiệp để họ đánh giá.
Bộ hồ sơ ở bước 2 và bước 5 có ích về sau: nó cho thấy bạn đã tra và đã cân nhắc nghiêm túc, và nó giúp người làm nghề đánh giá nhanh hơn nhiều so với việc bắt đầu từ con số không.
Những hướng không nên chọn
Có vài cách xử lý nghe có vẻ khéo nhưng thực chất chỉ dời rủi ro ra sau. Cách thứ nhất là cố tình viết sai chính tả một chút, thêm dấu gạch, đổi chữ "c" thành "k" để "lách" kết quả tra. Cách tra cứu và thẩm định đều so cả cách đọc, nên một tên đọc lên giống hệt vẫn bị coi là tương tự dù viết khác.
Cách thứ hai là nộp đơn thật nhanh với hy vọng "ai nộp trước người đó thắng". Nguyên tắc nộp đơn đầu tiên chỉ có ý nghĩa giữa những người cùng nộp cho cùng một dấu hiệu; nó không giúp bạn vượt qua một nhãn đã nộp hoặc đã được bảo hộ trước bạn. Nộp vội chỉ làm bạn mất thời gian chờ thẩm định rồi nhận thông báo từ chối.
Cách thứ ba là dùng tên mà không đăng ký, nghĩ rằng không nộp đơn thì không ai biết. Việc sử dụng một dấu hiệu trùng hoặc tương tự nhãn đang được bảo hộ cho hàng hoá trùng hoặc tương tự có thể bị coi là xâm phạm dù bạn có đăng ký hay không. Không nộp đơn chỉ làm bạn mất luôn cơ hội có quyền đối với cái tên của mình.
Cách thứ tư là vội đăng ký tên doanh nghiệp, mua tên miền, lập trang mạng xã hội trùng tên rồi coi đó là bằng chứng mình có quyền. Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp xác nhận tên doanh nghiệp không trùng với doanh nghiệp khác trong hệ thống đăng ký kinh doanh, không xác nhận gì về nhãn hiệu. Tên miền và tên trang cũng vậy: ai đăng ký trước thì dùng trước, nhưng không vì thế mà được dùng tên đó làm nhãn cho hàng hoá khi nhãn đã thuộc người khác.
Khi nào cần người làm nghề
Tự tra và tự phân loại kết quả là việc mà chủ doanh nghiệp nhỏ hoàn toàn làm được. Nhưng có những tình huống bạn nên dừng lại và hỏi người làm nghề trước khi chọn hướng: khi đối chứng là nhãn có tiếng trong ngành, khi bạn đã đầu tư lớn vào tên, khi nhãn kia có vẻ không còn dùng và bạn tính đến con đường yêu cầu chấm dứt, hoặc khi bạn định liên hệ chủ nhãn để thương lượng.
Người làm nghề ở đây là tổ chức dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp hoặc luật sư có kinh nghiệm về nhãn hiệu. Họ không thể bảo đảm kết quả thẩm định, nhưng họ đọc kết quả tra theo cách gần với thẩm định viên hơn, biết đâu là vùng xám thường gặp, và biết cách tiếp cận chủ nhãn sao cho không làm bạn rơi vào thế bất lợi.
Khi trao đổi, hãy mang theo bộ hồ sơ đã lưu, danh sách sản phẩm và kế hoạch mở rộng của bạn, và nói rõ bạn đã đầu tư những gì vào tên. Thông tin càng đủ, lời khuyên càng sát. Đừng ngại hỏi thẳng họ đánh giá rủi ro ở mức nào và vì sao, thay vì chỉ hỏi "có nộp được không".
Câu hỏi thường gặp
Tra ra một nhãn giống hệt tên mình nhưng ở nhóm khác thì có cần đổi tên không?
Chưa chắc. Bạn cần xem danh mục hàng hoá của nhãn kia có liên quan tới sản phẩm của bạn không, chứ không chỉ nhìn số nhóm. Hai nhóm khác nhau vẫn có thể chứa hàng hoá, dịch vụ mà người mua dễ cho là cùng một nguồn. Nếu hoàn toàn không liên quan, rủi ro thường thấp hơn nhiều.
Kết quả tra có nhãn trùng nhưng đã hết hiệu lực thì có dùng tên được không?
Văn bằng hết hiệu lực không còn là vật cản như văn bằng đang còn hạn, nhưng bạn nên kiểm tra kỹ nó đã hết hiệu lực thật hay đang trong thời gian còn được gia hạn muộn, và xem chủ cũ có còn kinh doanh với tên đó hay không. Một người vẫn dùng tên công khai có thể nộp đơn lại hoặc có quyền khác liên quan tới cái tên.
Có nên nộp đơn thật nhanh để giữ chỗ dù tra ra trùng?
Không nên nếu nhãn trùng đã nộp hoặc được bảo hộ trước bạn. Nộp sau không giúp bạn vượt qua nhãn có trước; bạn chỉ mất thời gian chờ và nhận thông báo từ chối. Nộp nhanh có ý nghĩa khi tên của bạn đã sạch qua tra cứu và bạn lo người khác nộp trước.
Tự tra thấy trùng nhưng người quen bảo không sao thì tin ai?
Hãy tin vào lý do chứ không tin vào người nói. Nếu ai đó bảo không sao, hãy hỏi vì sao: vì khác hàng hoá, vì nhãn kia hết hiệu lực, hay vì phần trùng là từ mô tả chung. Một kết luận không có lý do cụ thể thì không nên dùng làm căn cứ để in ấn hay nộp đơn.
Tra ra trùng có nghĩa là mình đang xâm phạm quyền của người khác không?
Tra ra trùng chỉ có nghĩa là có một nhãn có thể xung đột với tên bạn định dùng. Xâm phạm là chuyện của việc sử dụng thực tế trên hàng hoá, dịch vụ trùng hoặc tương tự và gây nhầm lẫn. Nếu bạn chưa dùng tên ra thị trường thì đây là thời điểm tốt nhất để đổi hướng mà không phát sinh trách nhiệm.
Mất bao lâu để quyết định xong sau khi tra ra trùng?
Với tên chưa đầu tư gì, một đến vài ngày là đủ để phân loại kết quả và chọn hướng. Nếu phải chờ một đơn đối chứng được xét hoặc phải thương lượng với chủ nhãn, thời gian có thể kéo dài nhiều tháng, nên bạn cần một tên dự phòng để kế hoạch kinh doanh không bị treo.