Một chữ không mô tả sản phẩm vẫn có thể yếu nếu quá nhiều người trong cùng ngành đã dùng nó, như Phúc, An, Việt, Xanh, Gold, Star. Đo độ đông đúc là đếm xem chữ đó đã xuất hiện bao nhiêu lần trong nhãn hiệu, tên doanh nghiệp và tên cửa hàng cùng loại. Chữ càng đông, bạn càng khó đăng ký nếu chỉ thêm ít yếu tố riêng, và văn bằng có được cũng có phạm vi càng hẹp.
Khác với chữ mô tả, chữ đông đúc không bị loại thẳng vì bản chất. Nó yếu vì môi trường xung quanh. Bài này chỉ cách đo độ đông đúc bằng ba nguồn tự tra được, cách đọc kết quả đếm, và cách vẫn dùng chữ quen mà tên không lẫn vào đám đông. Tên dùng làm ví dụ đều là ví dụ giả định.
Đông đúc khác với mô tả ở chỗ nào
Chữ mô tả yếu vì nó nói về sản phẩm: “Ngon”, “Sạch”, “Tươi”. Chữ đông đúc thì không nói gì về sản phẩm, nhưng nó đẹp, dễ nghe, mang ý tốt nên ai cũng chọn. Những chữ như Phúc, Lộc, An, Thịnh, Phát, Việt, Sài Gòn, Hoàng Gia, Kim, Ngọc, Xanh, Sao, Gold, Star, Sun, Green trong tên cửa hàng, công ty, sản phẩm Việt rất nhiều.
Khi một chữ đã nằm trong hàng trăm nhãn hiệu cùng ngành, người mua không còn coi nó là dấu hiệu chỉ một người bán cụ thể. Họ phân biệt các cửa hàng bằng phần còn lại của tên. Hệ quả là chữ đông đúc có sức phân biệt thấp trong ngành ấy, dù về lý thuyết nó vẫn là một chữ tuỳ ý.
Trong thực tiễn so sánh nhãn hiệu ở nhiều nước, khi phần trùng giữa hai nhãn là một yếu tố đã được nhiều người dùng, phần trùng đó thường bị coi là có trọng lượng thấp, và người ta nhìn vào phần khác nhau nhiều hơn. Điều này có hai mặt: dễ cho bạn khi tên của mình trùng chữ đông đúc với người khác, nhưng cũng khó cho bạn khi muốn ngăn người khác dùng chữ ấy.
Độ đông đúc còn thay đổi theo thời gian và theo vùng. Một chữ hiếm cách đây mười năm có thể thành mốt sau vài đợt khởi nghiệp rầm rộ trong một ngành, như những chữ tiếng Anh gắn với công nghệ hay với lối sống xanh. Ngược lại, một chữ từng phổ biến có thể thưa dần khi nhiều nhãn cũ hết hiệu lực mà không ai gia hạn. Vì vậy kết quả đo hôm nay chỉ đúng cho hôm nay, và nên được đo lại khi bạn chuẩn bị nộp đơn nếu khoảng cách giữa hai lần là vài tháng trở lên.
Những chữ đông đúc quen thuộc trong tên hàng Việt
Danh sách dưới gom những nhóm chữ thường xuất hiện dày đặc. Mức đông đúc khác nhau theo từng ngành, nên đây chỉ là gợi ý để bạn biết chữ nào cần đo trước.
- Chữ chỉ điều tốt lành, may mắn: Phúc, Lộc, Thịnh, Phát, An, Khang, Hưng, Vượng, Tài.
- Chữ chỉ quốc gia, vùng: Việt, Nam, Á, Đông Dương, Sài Gòn, Hà Thành, Phương Nam.
- Chữ chỉ quý giá, đẳng cấp: Kim, Ngọc, Vàng, Hoàng Gia, Royal, Gold, Diamond.
- Chữ thiên nhiên dễ chịu: Xanh, Sen, Mai, Lan, Mây, Nắng, Green, Sun, Sky.
- Chữ chỉ ánh sáng, vươn lên: Sao, Ánh Dương, Bình Minh, Star, Rising.
- Tiền tố, hậu tố quen: Viet-, -tech, -mart, -land, -co, -corp.
- Từ chỉ gia đình, truyền thống: Nhà, Gia, Bà, Mẹ, Xưa, Gia Truyền, Homemade.
Những chữ này không xấu, nhiều chữ mang ý nghĩa đẹp với người Việt. Vấn đề chỉ nằm ở chỗ chúng rất khó tạo ra một cái tên của riêng bạn nếu đứng một mình hoặc ghép với chữ mô tả.
Đo độ đông đúc bằng ba nguồn tự tra được
Đo độ đông đúc không cần công cụ phức tạp. Ba nguồn dưới đều tra được miễn phí hoặc gần như miễn phí, chỉ cần kiên nhẫn và ghi chép.
- Cơ sở dữ liệu nhãn hiệu: tra chữ cần đo với chế độ “chứa từ”, lọc theo nhóm hàng hoá, dịch vụ của bạn. Đếm số bản ghi còn hiệu lực và đang chờ xử lý. Ghi riêng số bản ghi mà chữ đó là phần chính của nhãn.
- Cổng đăng ký doanh nghiệp: tra tên doanh nghiệp có chứa chữ đó, đặc biệt các doanh nghiệp có ngành nghề giống bạn. Không cần đếm chính xác, chỉ cần biết ít, vừa hay rất nhiều.
- Bản đồ trực tuyến và sàn thương mại điện tử: gõ chữ đó kèm loại cửa hàng hoặc sản phẩm của bạn, xem có bao nhiêu cửa hàng, gian hàng mang tên có chữ ấy, nhất là trong cùng khu vực bạn định kinh doanh.
- Ghi kết quả ba nguồn vào một bảng, kèm ngày tra.
- Lặp lại với phần còn lại của tên, để xem phần đó có đông đúc không.
Ba nguồn này bổ sung cho nhau. Cơ sở dữ liệu nhãn hiệu cho biết tình trạng pháp lý; tên doanh nghiệp và tên cửa hàng cho biết thị trường thật đang dùng chữ ra sao, kể cả những người chưa đăng ký nhãn hiệu.
Đọc kết quả đếm
Không có con số chuẩn để nói chữ nào là đông. Bảng dưới là cách đọc tương đối, dùng để tự xếp mức và quyết định bước tiếp theo.
| Kết quả trong cùng nhóm sản phẩm | Mức | Ý nghĩa với tên của bạn |
|---|---|---|
| Không có hoặc vài bản ghi, ít cửa hàng dùng | Thưa | Chữ có thể làm phần lõi; vẫn tra trùng kỹ từng bản ghi |
| Vài chục bản ghi, nhiều cửa hàng ở nhiều tỉnh | Vừa | Chữ cần đi kèm phần riêng rõ ràng; phạm vi bảo hộ sẽ không rộng |
| Rất nhiều bản ghi, gặp khắp nơi trên sàn và bản đồ | Đông | Chữ chỉ nên là phần phụ; phần lõi phải là yếu tố khác |
| Nhiều bản ghi đứng tên cùng một chủ lớn | Đông theo kiểu “họ nhãn” | Rủi ro bị coi là gần với họ nhãn của chủ đó; tránh |
Dòng cuối cần chú ý đặc biệt. Nếu một doanh nghiệp đã xây dựng cả một họ nhãn hiệu quanh một chữ, mỗi nhãn ghép chữ ấy với một từ khác, thì nhãn của bạn có cùng kiểu ghép dễ bị người mua tưởng là thành viên mới của họ nhãn đó.
Đông đúc làm tên yếu đi ở cả hai đầu
Đầu thứ nhất là khâu đăng ký. Nếu tên của bạn chỉ gồm chữ đông đúc cộng với chữ mô tả, ví dụ giả định “Phúc Bakery” cho tiệm bánh, thì phần mô tả không góp sức phân biệt, còn phần đông đúc đã có quá nhiều người dùng. Tên dễ bị cho là tương tự với một trong số rất nhiều nhãn “Phúc” đã có, vì phần khác biệt quá ít.
Đầu thứ hai là khâu bảo vệ sau khi được cấp. Giả sử bạn đăng ký được “Phúc Mộc Bakery”. Văn bằng của bạn mạnh ở chỗ kết hợp, nhưng gần như không cho bạn quyền ngăn người khác dùng chữ “Phúc” trong tên tiệm bánh của họ. Bạn sẽ thấy “Phúc An”, “Phúc Lộc”, “Phúc Hưng” mọc lên quanh mình mà không làm gì được.
Đầu thứ ba, ít người tính tới, là chuyện tìm kiếm. Khách nhớ mang máng “tiệm Phúc gì đó” sẽ tìm ra hàng chục tiệm. Tên đông đúc khiến chi phí để khách tìm đúng bạn tăng lên, dù không ai vi phạm gì. Khi mở thêm chi nhánh hay bán trên sàn, vấn đề này càng rõ, vì phạm vi khách tìm kiếm rộng ra theo.
Ví dụ giả định: một tiệm bánh muốn giữ chữ “Phúc”
Chị chủ một tiệm bánh ở Nghệ An muốn đặt tên tiệm là “Phúc Bakery”, vì chữ Phúc là tên người cha đã dạy chị làm bánh. Chị tra cơ sở dữ liệu nhãn hiệu, lọc theo nhóm bánh kẹo và dịch vụ ăn uống, thấy chữ Phúc xuất hiện trong rất nhiều nhãn, phần lớn ở vị trí phần chính. Trên bản đồ trực tuyến, riêng trong tỉnh đã có vài tiệm bánh tên có chữ Phúc. Kết quả đo: đông.
Chị cân nhắc ba hướng. Hướng thứ nhất giữ nguyên “Phúc Bakery”: phần “Bakery” là tên loại hình, phần “Phúc” đông, cả tên gần như không có chỗ đứng riêng, dễ bị coi là tương tự một trong số nhãn đã có. Hướng thứ hai “Bánh Nhà Ông Phúc”: có thêm câu chuyện, nhưng “bánh nhà” vẫn là mô tả, sức phân biệt tăng không nhiều.
Hướng thứ ba “Lò Mộc Ông Phúc”: “Lò Mộc” là một hình ảnh riêng gợi lò nướng củi kiểu cũ, chữ “Ông Phúc” giữ được kỷ niệm. Chị đo lại “Lò Mộc” trong cùng nhóm và thấy thưa. Đây là hướng đáng đi tiếp, với phần lõi cần tra trùng kỹ là “Lò Mộc”. Ví dụ cho thấy bạn không phải bỏ chữ mình yêu, chỉ cần thôi trông cậy vào nó để làm phần việc của nhãn hiệu.
Dùng chữ quen mà tên vẫn có chỗ đứng riêng
Đặt chữ đông đúc làm phần phụ, không làm phần lõi. Nếu muốn giữ chữ “An” vì ý nghĩa gia đình, đặt nó đi kèm một phần lõi riêng, ví dụ giả định “Mái Rạ An” thay vì “An Bakery”. Người mua sẽ gọi bạn bằng phần lõi.
Ghép thành cụm có nghĩa mới. Hai chữ ghép lại tạo ra một hình ảnh lạ có sức phân biệt cao hơn tổng của từng chữ. “Sao Rơm” khác hẳn “Sao Việt”, vì cụm đầu gợi một hình ảnh cụ thể, còn cụm sau là hai chữ đông đúc đặt cạnh nhau.
Dùng tên riêng của người, của nơi chốn nhỏ. Tên ông bà, tên một gốc cây, một bến nước gắn với câu chuyện của gia đình thường ít đông đúc hơn chữ mang ý tốt chung chung, miễn là bạn kiểm tra không vướng tên người nổi tiếng và địa danh gắn với sản phẩm.
Thêm phần hình đủ riêng nhưng đừng trông cậy hoàn toàn vào nó. Phần hình có thể giúp cả nhãn đăng ký được, nhưng người mua vẫn gọi bạn bằng chữ. Nếu chữ đông đúc, bảo hộ thực tế chủ yếu nằm ở hình, mà hình thì khó dùng để gọi tên.
Câu hỏi thường gặp
Chữ đông đúc có bị cấm đăng ký không?
Không. Chữ đông đúc không thuộc nhóm bị cấm và không tự động bị coi là mô tả. Nó chỉ yếu hơn trong ngành có nhiều người dùng. Tên có thể đăng ký được nếu đủ phần riêng và không trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn có trước.
Nhiều người đã dùng chữ đó thì mình dùng cũng không sao phải không?
Không hẳn. Nhiều người dùng nghĩa là chữ yếu, nhưng nếu tên của bạn gần với một nhãn cụ thể đã đăng ký, cả về phần còn lại lẫn sản phẩm, bạn vẫn có thể bị coi là tương tự gây nhầm lẫn. Đông đúc không phải giấy phép dùng tự do.
Đếm bao nhiêu bản ghi thì được coi là đông?
Không có con số chuẩn. Điều quan trọng là so trong cùng nhóm sản phẩm và xem chữ có thường đứng ở vị trí phần chính của nhãn không. Vài chục nhãn cùng ngành dùng chữ đó làm phần chính đã là tín hiệu đáng chú ý.
Tên doanh nghiệp đã đăng ký có chữ đông đúc, có nên đăng ký nhãn hiệu y như vậy không?
Nên cân nhắc. Tên doanh nghiệp được chấp nhận theo quy định đăng ký doanh nghiệp, còn nhãn hiệu được xét theo tiêu chí khác. Nếu tên doanh nghiệp dựa vào chữ đông đúc, có thể nên chọn một nhãn hiệu sản phẩm riêng, mạnh hơn, đi kèm tên công ty.
Chữ đông đúc ở ngành này có thể thưa ở ngành khác không?
Có. Chữ “Sao” có thể rất đông trong tên cửa hàng điện thoại nhưng thưa trong tên phần mềm kế toán. Vì vậy luôn đo trong đúng nhóm sản phẩm và ngành mà bạn định kinh doanh.