Một tên nhãn hiệu yếu có thể được làm mạnh trước khi nộp đơn bằng cách thêm hoặc thay phần lõi cho đủ riêng: ghép một yếu tố riêng, chế từ mới, đặt chữ quen vào ngữ cảnh lạ, dùng tên riêng có câu chuyện, đưa chữ mô tả xuống vị trí phụ, hoặc kết hợp phần hình đủ riêng. Những cách chỉ đổi hình thức, như viết hoa, đổi kiểu chữ, viết sai chính tả hay bỏ dấu, thường không làm tên mạnh lên.
Bài này dành cho người đã tự kiểm và thấy tên của mình đang ở vùng yếu, nhưng không muốn bỏ hẳn ý tưởng đã nuôi lâu. Bạn sẽ có sáu cách sửa, một quy trình sửa ba vòng và vài ví dụ giả định trước và sau khi sửa. Sửa xong, tên mới phải được tra trùng lại từ đầu.
Nhận ra tên của mình yếu ở đâu
Trước khi sửa, cần biết tên yếu vì lý do gì, vì mỗi lý do có cách sửa khác nhau. Có bốn lý do thường gặp. Thứ nhất, tên chỉ gồm chữ mô tả: tên loại hàng, chữ khen, chữ chỉ tính chất. Thứ hai, tên chứa địa danh gắn với sản phẩm. Thứ ba, tên dựa vào chữ đông đúc mà rất nhiều người cùng ngành đã dùng. Thứ tư, tên quá ngắn: một chữ cái, một con số, hai ba chữ viết tắt.
Một tên có thể dính nhiều lý do cùng lúc. Ví dụ giả định “Việt Fresh Mart” cho cửa hàng thực phẩm: “Việt” là chữ đông đúc, “Fresh” là chữ mô tả, “Mart” là tên loại hình cửa hàng. Không phần nào gánh được sức phân biệt.
Cách xác định nhanh là che lần lượt từng phần của tên, xem phần nào đang thật sự làm việc của một cái tên riêng. Nếu che hết các phần yếu mà không còn gì, bạn cần thêm một phần lõi mới. Nếu còn lại một phần nhưng phần ấy cũng hơi yếu, bạn cần làm mạnh phần đó.
Ghi lý do yếu ra giấy trước khi sửa giúp bạn tránh một lỗi phổ biến: sửa nhầm chỗ. Nhiều người thấy tên yếu thì đổi kiểu chữ, đổi màu logo, trong khi vấn đề nằm ở nghĩa của chữ.
Sáu cách làm mạnh một cái tên
Ghép một yếu tố riêng làm phần lõi. Giữ ý tưởng cũ ở vị trí phụ và thêm một chữ riêng đứng đầu. “Fresh Mart” thành “Rạ Vàng Fresh Mart”, trong đó “Rạ Vàng” là phần lõi mới. Cách này nhanh và giữ được thông điệp cũ, nhưng người mua phải quen gọi bạn bằng phần lõi mới.
Chế từ mới từ ý tưởng cũ. Cắt ghép, đảo âm, thêm hậu tố để tạo một chữ không có trong từ điển nhưng vẫn gợi ý tưởng ban đầu. Ý tưởng “tươi” và “xanh” có thể thành một chữ tự tạo có nhịp riêng. Cách này cho tên mạnh nhất, nhưng cần thử với người nghe để chắc chữ dễ đọc và không có nghĩa xấu ở ngôn ngữ khác.
Đặt chữ quen vào ngữ cảnh lạ. Một chữ mô tả với sản phẩm này có thể là chữ tuỳ ý với sản phẩm khác. Bạn có thể giữ một hình ảnh quen nhưng chọn hình ảnh không liên quan tới sản phẩm, như dùng tên một loài chim cho cửa hàng thực phẩm thay vì chữ “tươi”.
Dùng tên riêng có câu chuyện. Tên người sáng lập, tên một nơi chốn nhỏ gắn với gia đình, tên một kỷ niệm. Kiểm tra trước để không vướng tên người nổi tiếng, tên địa danh gắn với sản phẩm, và cân nhắc chuyện tên người khi doanh nghiệp đổi chủ.
Đưa chữ mô tả xuống vị trí phụ. Giữ chữ mô tả trong câu giới thiệu hay tên dòng sản phẩm, không để nó làm phần lõi. Đây là cách sửa ít tốn kém nhất, vì bạn không bỏ gì, chỉ sắp xếp lại vai trò.
Kết hợp phần hình đủ riêng. Phần hình riêng có thể giúp cả nhãn kết hợp đăng ký được, nhưng chỉ nên coi là bổ sung. Người mua vẫn gọi bạn bằng chữ; nếu phần chữ yếu, bảo hộ thực tế chủ yếu nằm ở hình.
Những cách “làm mạnh” không có tác dụng
Có những cách sửa phổ biến nhưng gần như không làm tăng khả năng phân biệt. Biết trước giúp bạn không mất thời gian:
- Viết hoa toàn bộ, viết hoa xen kẽ, đổi kiểu chữ: người mua vẫn đọc ra cùng một chữ.
- Bỏ dấu tiếng Việt: “NGON” vẫn là “ngon”, “TUOI” vẫn là “tươi”.
- Viết sai chính tả có chủ ý, gấp đôi chữ cái cuối, thay chữ bằng số: nghĩa và âm đọc vẫn giữ nguyên.
- Thêm dấu chấm, dấu gạch, ký hiệu giữa các chữ: “Fresh.Mart” vẫn là “Fresh Mart”.
- Dịch chữ mô tả sang tiếng nước ngoài phổ biến: “Tươi” sang “Fresh” không làm chữ bớt mô tả.
- Thêm tên loại hình doanh nghiệp: “Công ty”, “Group”, “Corp” không góp sức phân biệt.
Điểm chung của các cách trên là chúng đổi hình thức mà không đổi nghĩa. Khả năng phân biệt nằm ở nghĩa và ở việc người mua có nhìn chữ như tên riêng hay không, nên đổi hình thức hiếm khi cứu được một cái tên.
Quy trình sửa tên ba vòng
Sửa tên tốt nhất làm theo vòng, mỗi vòng thu hẹp danh sách. Ba vòng dưới đây thường đủ cho một doanh nghiệp nhỏ.
- Vòng một, mở rộng: từ tên yếu, viết ra ít nhất mười phương án theo sáu cách ở trên, mỗi cách vài phương án. Chưa chấm điểm, chỉ viết.
- Vòng một, lọc nhanh: loại những phương án vẫn còn phần lõi là chữ mô tả, chữ khen, địa danh gắn sản phẩm, chữ đông đúc. Thường còn lại khoảng một nửa.
- Vòng hai, chấm khả năng phân biệt: xếp các phương án còn lại vào thang năm bậc (tên chung, mô tả, gợi ý, tuỳ ý, tự tạo) và làm phép thử người lạ đoán sản phẩm.
- Vòng hai, chấm khả năng bán: đọc to, gõ thử trên điện thoại, viết tay, hỏi vài khách quen. Loại phương án khó đọc, dễ gõ sai, có nghĩa xấu.
- Vòng ba, tra trùng: với ba đến năm phương án cuối, tra trên cơ sở dữ liệu nhãn hiệu, tên doanh nghiệp, tên miền, sàn bán hàng.
- Vòng ba, chốt: chọn phương án đứng vững ở cả ba vòng, ghi lại lý do và kết quả tra.
Đừng bỏ qua vòng một chỉ vì đã có một phương án mình thích. Danh sách dài ở vòng đầu tạo ra phương án dự phòng, rất cần khi vòng tra trùng loại mất phương án yêu thích.
Ví dụ giả định trước và sau khi sửa
Bảng dưới đưa ra vài tên yếu giả định và hướng sửa. Các tên mới chỉ để minh hoạ cách sửa, chưa qua bước tra trùng.
| Tên ban đầu và sản phẩm | Lý do yếu | Cách sửa | Tên sau khi sửa (giả định) |
|---|---|---|---|
| “Việt Fresh Mart” – cửa hàng thực phẩm | Đông đúc, mô tả, tên loại hình | Ghép yếu tố riêng làm phần lõi | “Rạ Vàng – thực phẩm tươi” |
| “Sạch Organic” – rau | Hai chữ mô tả, một Việt một Anh | Chế từ mới gợi ý tưởng | “Lumora – rau sạch” |
| “Mật Ong Rừng” – mật ong | Tên loại hàng kèm nguồn gốc | Dùng tên riêng có câu chuyện | “Ong Ông Tám – mật ong rừng” |
| “Spa Thư Giãn” – dịch vụ spa | Tên loại hình kèm công dụng | Đặt chữ quen vào ngữ cảnh lạ | “Gió Mùa Thu Spa” |
| “AB” – phần mềm | Quá ngắn, chữ cái đơn | Mở rộng thành chữ tự tạo | “Abira” |
Để ý cột cuối: chữ mô tả không biến mất, nó chỉ chuyển xuống vị trí giải thích sau dấu gạch. Người mua vẫn hiểu sản phẩm là gì, còn phần đứng trước là tên của bạn.
Cân phần mạnh về pháp lý với phần dễ bán
Một tên quá mạnh về pháp lý có thể khó bán ở giai đoạn đầu. Chữ tự tạo không cho người mua manh mối nào về sản phẩm, nên cần thời gian và chi phí để họ gắn chữ với hàng. Với cửa hàng nhỏ, quán ăn, dịch vụ địa phương, điều này là gánh nặng thật.
Cách cân bằng phổ biến là cấu trúc hai tầng: tầng trên là tên riêng đủ mạnh, tầng dưới là dòng mô tả giúp khách hiểu ngay. Biển hiệu, bao bì, trang bán hàng đều có thể trình bày theo hai tầng này. Khi thương hiệu đã quen, dòng mô tả có thể thu nhỏ dần.
Ngược lại, đừng vì sợ khó bán mà giữ nguyên tên yếu. Tên yếu dễ bán lúc đầu nhưng khó giữ khi bạn lớn lên: không đăng ký được, đăng ký được thì phạm vi hẹp, đối thủ dùng chữ giống bạn mà bạn không ngăn được. Chi phí đổi tên khi đã có chuỗi cửa hàng cao hơn nhiều so với chi phí chọn tên mạnh từ đầu.
Sau khi sửa: tra lại và giữ hồ sơ quyết định
Tên mới sau khi sửa là một dấu hiệu khác, nên mọi kết quả tra trước đó không còn giá trị. Phần lõi mới phải được tra như một cái tên chưa từng xuất hiện: tra chính xác, tra chứa từ, tra biến thể có dấu và không dấu, tra theo nhóm sản phẩm chính và nhóm lân cận. Nếu phần lõi mới là chữ tự tạo, nhớ tra cả những chữ đọc gần giống, vì chữ tự tạo hay vô tình trùng âm với một nhãn có sẵn.
Song song, kiểm phần lõi mới trên cổng đăng ký doanh nghiệp, tên miền và các trang mạng xã hội. Một tên mạnh về khả năng phân biệt nhưng không lấy được tên miền hay tên trang thì sẽ gây phiền khi bạn bắt đầu bán hàng trực tuyến.
Cuối cùng, giữ lại hồ sơ của quá trình sửa: tên ban đầu, lý do yếu, các phương án đã cân nhắc, phương án bị loại vì sao, kết quả tra của phương án được chọn kèm ngày tra. Hồ sơ này giúp bạn giải thích với cộng sự, với nhà đầu tư, và giúp người làm nghề nắm nhanh tình hình nếu sau này cần trao đổi. Nó cũng nhắc bạn rằng phương án dự phòng vẫn còn đó nếu đơn gặp trở ngại.
Câu hỏi thường gặp
Thêm phần hình vào tên yếu có đủ để đăng ký không?
Có thể đủ để cả nhãn kết hợp được chấp nhận, nhưng phần chữ yếu thường bị coi là không được bảo hộ riêng. Bảo hộ thực tế nằm chủ yếu ở phần hình. Nếu bạn muốn giữ được chữ, cần làm mạnh phần chữ.
Chữ tự tạo có cần có nghĩa không?
Không cần. Chữ tự tạo không có nghĩa thường mạnh nhất về khả năng phân biệt. Điều cần kiểm là chữ dễ đọc, không có nghĩa xấu ở tiếng Việt và ở ngôn ngữ của thị trường bạn định bán, và không trùng nhãn có trước.
Sửa tên rồi có cần tra lại không?
Bắt buộc. Tên mới là một dấu hiệu khác hoàn toàn với tên cũ, kết quả tra cũ không còn giá trị. Hãy tra lại phần lõi mới trên cơ sở dữ liệu nhãn hiệu và các nguồn khác như với một cái tên mới.
Có nên giữ cả tên cũ và tên mới không?
Có thể, nếu tên cũ đã có khách quen. Tên mới làm nhãn chính để đăng ký, tên cũ chuyển thành dòng mô tả hoặc cách gọi thân mật. Cần trình bày nhất quán để khách dần quen với tên mới.
Sửa tên có làm mất khách quen không?
Ít khi mất nếu bạn giữ lại yếu tố quen thuộc ở vị trí phụ và thông báo rõ ràng. Cách sửa “thêm phần lõi” và “đưa chữ mô tả xuống vị trí phụ” giữ được phần lớn nhận diện cũ, nên phù hợp với cơ sở đã có khách.
Bao lâu thì nên chốt tên sau khi sửa?
Không có thời gian chuẩn. Với cơ sở nhỏ, ba vòng sửa có thể làm trong một hai tuần. Điều quan trọng là không chốt trước khi tra trùng xong và không in số lượng lớn trước khi chốt.