Hình quen thuộc của một ngành, như tách cà phê cho quán cà phê, chiếc răng cho nha khoa, ngôi nhà cho bất động sản, là hình mô tả mà người mua thấy ở khắp nơi, nên tự nó có khả năng phân biệt yếu và thường không làm hai nhãn bị coi là trùng chỉ vì cùng có hình đó. Rủi ro chỉ đáng kể khi hình được thể hiện theo cách riêng giống nhau, cùng bố cục, hoặc cộng dồn với phần chữ và màu gần nhau.
Khi tra logo, nhiều chủ quán hoảng hốt vì thấy hàng chục nhãn cùng ngành cũng dùng tách cà phê, cũng dùng chiếc lá. Bài này giải thích vì sao trùng loại hình này thường nhẹ, chỉ ra những trường hợp vẫn phải xem kỹ, và gợi ý cách đọc kết quả tra trong một ngành đầy hình mô tả.
Hình mô tả sản phẩm và vì sao nó yếu
Một hình mô tả là hình nói thẳng sản phẩm hoặc dịch vụ là gì: tách cà phê bốc khói cho quán cà phê, chiếc răng cho phòng khám nha khoa, chiếc kéo và lược cho tiệm tóc, ngôi nhà cho môi giới nhà đất, chiếc bánh xe cho gara. Người mua nhìn hình là hiểu ngay đây là loại cửa hàng gì, nhưng không biết đây là cửa hàng nào.
Chính vì nói về loại sản phẩm chứ không nói về chủ thể, hình mô tả khó trở thành dấu hiệu riêng của một doanh nghiệp. Khi một nhãn kết hợp có hình mô tả, phần hình đó thường được coi là yếu tố không có khả năng phân biệt, đôi khi được ghi là không bảo hộ riêng. Không ai có thể độc chiếm hình tách cà phê cho dịch vụ cà phê, cũng như không ai độc chiếm được chữ "cà phê".
Hệ quả khi đánh giá trùng: hai nhãn cùng có tách cà phê thường được so ở những phần khác. Nếu phần chữ khác hẳn và cách thể hiện tách cà phê không có gì đặc biệt giống nhau, việc cùng dùng tách cà phê gần như không làm hai nhãn tương tự.
Ranh giới giữa hình mô tả và hình gợi ý cũng cần phân biệt. Hình tách cà phê cho quán cà phê là mô tả trực tiếp. Hình cánh buồm cho quán cà phê ven biển chỉ gợi không khí, không nói sản phẩm là gì, nên có tính riêng hơn. Khi tra, những hình gợi ý như vậy cần được so kỹ hơn hình mô tả.
Hình quen thuộc theo một số ngành
Bảng dưới liệt kê một số hình mô tả hay gặp, để khi tra bạn nhận ra kết quả nào thuộc vùng "ai cũng dùng":
| Ngành | Hình quen thuộc | Ghi chú khi tra |
|---|---|---|
| Cà phê, đồ uống | Tách, hạt cà phê, làn khói, cành cây cà phê | Kết quả rất nhiều, tập trung vào cách thể hiện và phần chữ |
| Nha khoa, y tế | Chiếc răng, chữ thập, ống nghe, trái tim | Lưu ý biểu tượng chữ thập có quy định riêng về sử dụng |
| Bất động sản, xây dựng | Ngôi nhà, mái nhà, toà nhà, chìa khoá | Mái nhà gắn chữ cái là kiểu cực phổ biến |
| Nông sản, thực phẩm sạch | Chiếc lá, mầm cây, mặt trời, giọt nước | Lá xanh gần như là màu và hình ước lệ của ngành |
| Làm đẹp, tóc | Kéo, lược, gương mặt nghiêng, giọt nước | Gương mặt nghiêng tóc bay có nhiều biến thể gần nhau |
| Sửa xe, phụ tùng | Bánh xe, cờ lê, bánh răng, piston | Cờ lê bắt chéo là kiểu bố cục quen thuộc |
Biết trước danh sách này giúp bạn lọc nhanh kết quả tra: những nhãn chỉ chung với bạn ở hình quen thuộc thì ghi nhận và đi tiếp, dồn thời gian cho những nhãn chung cả cách thể hiện hoặc phần chữ.
Khi hình quen thuộc vẫn có thể gây trùng
Cách thể hiện riêng giống nhau. Tách cà phê là hình chung, nhưng tách cà phê có làn khói cuộn thành hình chữ S theo kiểu đặc biệt là cách thể hiện riêng. Nếu logo của bạn lặp lại cách thể hiện riêng đó, chuyện đã khác.
Bố cục tổng thể giống nhau. Hai logo cùng dùng ngôi nhà, cùng đặt chữ cái trong khung cửa, cùng tỷ lệ, cùng nét. Hình mô tả là chung nhưng tổ hợp bố cục giống hệt thì ấn tượng tổng thể có thể gần nhau.
Cộng dồn với phần chữ và màu. Hình quen thuộc giống, phần chữ gần nhau, màu giống. Không điểm nào đủ nặng riêng, nhưng cộng lại thì đáng lo.
Nhãn kia đã nổi tiếng với cách vẽ đó. Một số thương hiệu lớn dùng hình quen thuộc nhưng với cách vẽ đã trở nên rất quen với người mua. Cách vẽ đó được bảo vệ rộng hơn nhiều so với một nhãn bình thường.
Đọc kết quả tra trong ngành đầy hình mô tả
Khi kết quả tra ra hàng chục, hàng trăm nhãn có cùng hình quen thuộc, bạn có thể xử lý theo trình tự sau:
- Ghi nhận số lượng kết quả. Con số lớn tự nó là thông tin: hình này thuộc vùng ai cũng dùng.
- Lọc ra những nhãn có cách thể hiện gần với của bạn: cùng góc nhìn, cùng lối vẽ, cùng chi tiết đặc biệt.
- Trong nhóm đã lọc, xem phần chữ của từng nhãn có gần với phần chữ của bạn không.
- Xem tiếp màu và bố cục tổng thể của những nhãn còn lại.
- Đưa các nhãn còn lại vào phiếu đánh giá đầy đủ; phần còn lại chỉ cần ghi chú "trùng hình mô tả chung".
Cách làm này biến một danh sách dài đáng sợ thành vài nhãn cần xem kỹ. Nó cũng giúp bạn nhận ra một điều quan trọng cho chiến lược: nếu logo của bạn chỉ có hình quen thuộc, giá trị phân biệt nằm gần như toàn bộ ở phần chữ.
Hai mặt của hình quen thuộc: an toàn nhưng yếu
Dùng hình quen thuộc của ngành có cái lợi là ít khi bị coi là trùng chỉ vì hình đó. Cái giá phải trả là logo của bạn cũng khó được nhớ đến. Một tách cà phê giữa hàng trăm tách cà phê khác không giúp khách nhận ra quán bạn khi đi ngang. Về mặt nhãn hiệu, phần hình yếu cũng có nghĩa là bạn khó ngăn người khác dùng hình giống của mình.
Nếu bạn muốn phần hình thực sự góp sức, có hai hướng. Hướng thứ nhất là giữ hình quen thuộc nhưng thể hiện theo cách rất riêng, như tách cà phê làm từ chiếc nón lá, gắn với câu chuyện của quán. Hướng thứ hai là bỏ hình mô tả, chọn một hình không liên quan trực tiếp đến sản phẩm nhưng dễ nhớ, như một con vật, một đồ vật gắn với nơi quán ra đời.
Hướng nào cũng phải tra lại, vì một cách thể hiện "riêng" theo cảm nhận của bạn có thể đã có người nghĩ tới. Nhưng cả hai hướng đều đưa logo ra khỏi vùng an toàn mà yếu, sang vùng có tính riêng và được bảo vệ tốt hơn.
Hình gắn với địa danh và đặc sản vùng miền
Một biến thể của hình quen thuộc là hình gắn với vùng miền: chiếc nón lá, cây cầu nổi tiếng của một thành phố, dãy núi đặc trưng, con thuyền thúng, cây dừa, ruộng bậc thang. Chủ doanh nghiệp đặc sản hay dùng những hình này để nói nơi sản phẩm ra đời. Ở một vùng, hàng chục cơ sở cùng làm một loại đặc sản có thể cùng dùng một hình biểu tượng của vùng đó.
Khi tra, những hình này cũng rơi vào vùng đông, và chúng mang tính chỉ dẫn nguồn gốc hơn là chỉ dẫn chủ thể. Hai nhãn nước mắm cùng có hình thuyền thúng, hai nhãn bánh đặc sản cùng có hình một công trình nổi tiếng của địa phương, thường được so ở phần chữ và cách thể hiện riêng.
Cần lưu ý thêm một lớp: nhiều đặc sản đã được bảo hộ dưới dạng chỉ dẫn địa lý hoặc nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận của địa phương. Logo của bạn dùng hình biểu tượng vùng kèm tên địa danh cho đúng loại sản phẩm đó có thể chạm tới những quyền này. Việc tra chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu tập thể là một bước riêng, nên làm song song nếu sản phẩm mang tên vùng miền.
Những hiểu lầm khi thấy hình quen thuộc trong kết quả tra
Ba suy nghĩ dưới đây khiến người tự tra hoặc lo quá mức, hoặc yên tâm quá sớm:
- "Nhiều nhãn cùng hình nghĩa là mình không được dùng." Ngược lại, càng nhiều chủ khác nhau cùng dùng, càng cho thấy hình đó là của chung.
- "Hình mô tả thì trùng thế nào cũng không sao." Sai khi cách thể hiện, bố cục và phần chữ cũng gần nhau, hoặc khi nhãn kia nổi tiếng với chính cách vẽ đó.
- "Chỉ cần tra nhãn đã cấp." Đơn đang chờ xử lý với hình và chữ gần bạn có thể được cấp trước khi bạn nộp, nên vẫn phải xem.
Đọc kết quả với hình quen thuộc là bài tập lọc, không phải bài tập đếm. Thứ đáng quan tâm không phải là có bao nhiêu nhãn cùng hình, mà là trong số đó có nhãn nào giống bạn ở những điểm không phải của chung.
Ví dụ giả định: logo phòng khám nha khoa
Ví dụ giả định: một phòng khám nha khoa ở Cần Thơ chuẩn bị logo gồm chiếc răng màu xanh ngọc có một ngôi sao nhỏ lấp lánh ở góc, bên cạnh là tên phòng khám. Tra theo mã răng trong nhóm dịch vụ y tế ra rất nhiều nhãn, gần như tất cả dùng chiếc răng, nhiều nhãn cũng có ngôi sao lấp lánh, nhiều nhãn dùng màu xanh ngọc.
Đánh giá: chiếc răng là hình mô tả, ngôi sao lấp lánh gợi răng sạch bóng cũng là chi tiết quen thuộc, xanh ngọc là màu phổ biến của ngành. Trùng ở những điểm này hầu như không đáng kể. Bước lọc tiếp cho thấy không nhãn nào có phần chữ gần với tên phòng khám. Mức tự đánh giá: rủi ro trùng thấp. Nhưng cũng chính vì vậy, phần hình gần như không giúp phân biệt; giá trị của logo nằm ở tên phòng khám.
Nếu chủ phòng khám muốn biểu tượng có thể đứng một mình trên bảng hiệu nhỏ hay ảnh đại diện mạng xã hội, nên đầu tư thêm một chi tiết riêng cho chiếc răng, rồi tra lại.
Câu hỏi thường gặp
Logo quán cà phê có tách cà phê giống nhiều quán khác thì có bị coi là trùng không?
Thường không, nếu chỉ chung ở hình tách cà phê theo lối vẽ thông thường và phần chữ khác hẳn. Tách cà phê là hình mô tả của ngành, người mua không dựa vào nó để phân biệt quán này với quán khác.
Hình mô tả sản phẩm có được bảo hộ trong nhãn hiệu không?
Hình mô tả thông thường thường bị coi là yếu tố không có khả năng phân biệt và có thể được ghi không bảo hộ riêng trong nhãn kết hợp. Cách thể hiện đặc biệt của hình đó có thể góp vào khả năng phân biệt của tổng thể.
Tra ra hàng trăm nhãn cùng hình thì có nên đổi logo không?
Không nhất thiết. Con số lớn cho thấy hình đó phổ biến, không có nghĩa là bạn trùng ai. Hãy lọc ra những nhãn chung cả cách thể hiện hoặc phần chữ để đánh giá kỹ. Còn nếu muốn logo dễ nhớ hơn, đó là lý do để đổi, không phải vì rủi ro trùng.
Biểu tượng chữ thập cho phòng khám có dùng thoải mái được không?
Cần cẩn thận. Một số biểu tượng chữ thập và trăng lưỡi liềm có quy định riêng về sử dụng, không chỉ là câu hỏi nhãn hiệu. Nên tìm hiểu quy định hiện hành trước khi đưa vào logo phòng khám hay nhà thuốc.
Logo chỉ có hình quen thuộc mà không có chữ thì có đăng ký được không?
Khó, vì phần hình mô tả thông thường thiếu khả năng phân biệt. Nếu muốn đăng ký phần hình riêng, cần thể hiện theo cách đặc biệt hoặc kết hợp với yếu tố có tính riêng. Thông thường nên giữ phần chữ đi kèm.
Có cách nào tra nhanh mức phổ biến của một hình trong ngành không?
Tra mã Vienna của hình đó, lọc nhóm hàng hoá, dịch vụ của bạn và xem số kết quả. Kết hợp với quan sát thực tế biển hiệu, bao bì trong ngành. Hai nguồn này cho bạn bức tranh khá rõ về mức đông đúc.