Một cái tên không có trong sổ nhãn hiệu vẫn có thể đang được ai đó dùng để buôn bán thật. Để tìm người dùng trước như vậy, bạn dò ba nguồn dấu vết: công cụ tìm kiếm, sàn thương mại điện tử và các trang bản đồ, danh bạ địa điểm trực tuyến. Đây là lớp tra rẻ nhất, nhanh nhất, và thường được làm đầu tiên để loại bớt tên ứng viên.
Bài này hướng dẫn cách gõ từ khoá cho từng nguồn, đọc kết quả, phân biệt người dùng trước thật với trùng hợp vô hại, và giải thích vì sao người dùng trước chưa đăng ký vẫn đáng để ý. Bài không bàn thủ tục xử lý tranh chấp, chỉ dừng ở phần tra và đánh giá sơ bộ.
Người dùng trước chưa đăng ký vẫn có thể có quyền
Việt Nam xác lập quyền nhãn hiệu chủ yếu theo nguyên tắc nộp đơn trước: ai nộp đơn hợp lệ sớm hơn thì được ưu tiên xét. Nhưng nguyên tắc này không xoá hết vai trò của người dùng trước. Luật Sở hữu trí tuệ bảo hộ tên thương mại qua việc sử dụng hợp pháp mà không cần đăng ký; nhãn hiệu nổi tiếng được bảo hộ không phụ thuộc đăng ký; và nhãn hiệu trùng hoặc tương tự tên thương mại đang được người khác sử dụng, nếu gây nhầm lẫn, có thể không được bảo hộ.
Ngoài ra, một đơn nhãn hiệu nộp với mục đích chiếm tên của người đang dùng có thể bị phản đối với lý do thiếu trung thực. Nghĩa là nếu bạn biết rõ có người đang kinh doanh dưới một cái tên mà vẫn nộp đơn cho tên đó, bạn đang tự đặt mình vào thế khó.
Về thực tế kinh doanh, người dùng trước có khách quen, có đánh giá trên sàn, có vị trí trên kết quả tìm kiếm. Một thương hiệu mới cùng tên sẽ phải cạnh tranh ngay từ ô tìm kiếm. Vì vậy dò dấu vết sử dụng vừa là bước phòng rủi ro pháp lý, vừa là bước kiểm khả năng tồn tại của cái tên.
Tra trên công cụ tìm kiếm
Công cụ tìm kiếm là nơi gom dấu vết từ nhiều nguồn nhất. Cách gõ quyết định bạn thấy được bao nhiêu.
- Gõ tên trong ngoặc kép để tìm cụm chính xác, rồi gõ không ngoặc để thấy các biến thể.
- Gõ tên kèm loại sản phẩm, dịch vụ: tên kèm "trà", "spa", "nội thất", "học tiếng Anh".
- Gõ tên kèm tên tỉnh, thành nơi bạn kinh doanh và các tỉnh lân cận, nhất là khi bạn bán tại chỗ.
- Thử bản không dấu, bản viết liền, bản tiếng Anh nếu có, vì nhiều trang dùng tên không dấu trong đường dẫn và tiêu đề.
- Chuyển sang tab hình ảnh: nhiều cửa hàng nhỏ chỉ hiện ra qua ảnh biển hiệu, ảnh sản phẩm do khách đăng.
- Xem ít nhất ba bốn trang kết quả đầu, không chỉ trang đầu tiên. Ghi lại các kết quả có dấu hiệu kinh doanh cùng ngành.
Kết quả tìm kiếm khác nhau theo thiết bị, vị trí, lịch sử. Nếu có thể, tra thêm ở chế độ duyệt riêng tư để giảm ảnh hưởng của cá nhân hoá.
Khi gặp một kết quả đáng chú ý, đừng dừng ở dòng tóm tắt. Mở trang ra, xem trang giới thiệu, trang liên hệ, ngày đăng bài sớm nhất, và ghi tên người hoặc doanh nghiệp đứng sau. Đó là dữ liệu để bạn tra tiếp ở cổng đăng ký doanh nghiệp và cơ sở dữ liệu nhãn hiệu.
Tra trên sàn thương mại điện tử
Tìm theo tên gian hàng và theo tên sản phẩm. Trên sàn, tên thương hiệu xuất hiện ở hai chỗ: tên gian hàng và tên trong tiêu đề sản phẩm. Tìm cả hai. Nhiều nhà bán dùng tên gian hàng chung chung nhưng đặt tên thương hiệu riêng cho sản phẩm.
Đọc mục thương hiệu trong trang sản phẩm. Một số sàn có trường "thương hiệu" khi đăng sản phẩm. Nếu tên bạn định dùng đã xuất hiện ở trường này cho sản phẩm cùng loại, đó là tín hiệu rõ.
Xem số lượng đã bán, số đánh giá và thời gian gian hàng hoạt động. Gian hàng có hàng nghìn đánh giá, hoạt động nhiều năm là người dùng trước đáng kể. Gian hàng mới lập vài tuần cùng tên cũng đáng chú ý vì có thể họ đang chuẩn bị đăng ký.
Kiểm gian hàng chính hãng và chương trình bảo vệ thương hiệu. Các sàn lớn có khu vực gian hàng chính hãng và chương trình cho chủ nhãn hiệu đăng ký để bảo vệ thương hiệu. Một tên đã có gian hàng chính hãng gần như chắc chắn có nhãn hiệu đã đăng ký hoặc đang nộp đơn.
Tra cả sàn nước ngoài nếu bạn nhập hàng hoặc bán quốc tế. Tên bạn chọn có thể đang được một nhà sản xuất nước ngoài dùng cho cùng loại hàng. Khi hàng của họ được nhập về Việt Nam, hai bên sẽ gặp nhau trên kệ và trên sàn.
Bản đồ và danh bạ địa điểm trực tuyến
Với cửa hàng, quán, phòng khám, trung tâm, trang bản đồ và danh bạ địa điểm là nơi dấu vết kinh doanh tại chỗ hiện rõ nhất. Bảng dưới gợi ý cách đọc.
| Điều bạn thấy | Ý nghĩa | Mức chú ý |
|---|---|---|
| Địa điểm cùng tên, cùng ngành, cùng tỉnh, có nhiều đánh giá | Người dùng trước đang hoạt động gần bạn | Cao: khách dễ nhầm, có thể có quyền với tên thương mại |
| Địa điểm cùng tên, cùng ngành, ở tỉnh xa | Người dùng trước ở thị trường khác | Trung bình: tra nhãn hiệu của họ, cân nhắc kế hoạch mở rộng |
| Nhiều địa điểm cùng tên, cùng kiểu, nhiều tỉnh | Có thể là một chuỗi | Cao: chuỗi thường có nhãn hiệu, hoặc sắp có |
| Địa điểm cùng tên, khác ngành | Trùng hợp phổ biến với tên thông dụng | Thấp, nhưng gợi ý tên của bạn không đặc biệt |
| Địa điểm đã đánh dấu đóng cửa vĩnh viễn | Người dùng trước có thể đã ngừng | Thấp đến trung bình: xem họ có chuyển địa điểm hay đổi kênh bán không |
Đánh giá trên trang bản đồ có ngày; xem đánh giá cũ nhất giúp bạn ước lượng người dùng trước đã hoạt động từ bao giờ.
Phân biệt người dùng trước thật với trùng hợp vô hại
Không phải kết quả nào trùng tên cũng đáng lo. Bạn dùng mấy câu hỏi sau để sàng lọc:
- Họ có bán hàng hoá, dịch vụ cùng loại hoặc liên quan mật thiết với bạn không? Trùng tên khác ngành hẳn thường ít rủi ro.
- Khách hàng của hai bên có trùng nhau không, cùng khu vực, cùng kênh bán, cùng tệp khách?
- Họ đã hoạt động bao lâu, đều đặn hay lác đác? Một trang bán hàng vài năm khác một tài khoản đăng hai bài rồi bỏ.
- Tên của họ là phần nhận diện chính hay chỉ là một từ mô tả trong tên dài? Trùng một từ mô tả thông dụng thường không đáng ngại bằng trùng phần tên riêng.
- Họ có dấu hiệu đầu tư vào tên không: biển hiệu, bao bì in tên, tên miền, nhiều kênh cùng tên?
- Họ có ghi đã đăng ký nhãn hiệu hay có ký hiệu thể hiện đăng ký không? Nếu có, tra lại trên cơ sở dữ liệu của Cục để xác minh.
Trả lời "có" ở nhiều câu nghĩa là bạn đang đứng trước một người dùng trước đáng kể; ghi lại thành ô "vướng nặng" trong bảng tra chéo.
Dò ngoài đời: chợ, nhà cung cấp và hội nghề
Không phải người kinh doanh nào cũng có mặt trên mạng. Một xưởng làm bánh tráng bán sỉ cho chợ đầu mối, một lò rèn bán dao cho các đại lý trong tỉnh, một cơ sở làm nước mắm bán qua mối quen có thể dùng một cái tên suốt hàng chục năm mà gần như không để lại dấu vết trực tuyến. Với sản phẩm truyền thống, bán qua kênh chợ, kênh sỉ, phần tra trên mạng cần được bổ sung bằng vài câu hỏi ngoài đời.
Cách làm đơn giản: hỏi các nhà cung cấp nguyên liệu, nhà in bao bì, người bán sỉ trong ngành xem họ đã nghe tên ấy chưa; đi một vòng các chợ, cửa hàng bán loại sản phẩm của bạn ở khu vực định bán; hỏi hội ngành nghề hoặc hợp tác xã địa phương nếu có. Những người này biết ai đang dùng tên gì, kể cả những cái tên chưa từng lên mạng.
Phần dò ngoài đời không cần làm cho mọi tên ứng viên. Bạn làm cho một hai tên cuối cùng, sau khi đã qua vòng tra trên mạng và tra nhãn hiệu, nhất là khi sản phẩm bán qua kênh truyền thống. Vài cuộc hỏi chuyện có thể giúp bạn tránh một cái tên mà cả chợ đã quen gắn với một nhà khác.
Lưu lại dấu vết đã thấy
Mọi thứ trên mạng có thể thay đổi hoặc biến mất. Khi bạn tìm thấy người dùng trước, chụp màn hình trang của họ kèm ngày giờ, ghi lại đường dẫn trong bảng tra chéo của bạn (bảng nội bộ, không công bố), ghi số đánh giá, ngày đánh giá cũ nhất, các kênh cùng tên. Nếu sau này bạn vẫn dùng một tên gần giống, những ghi chép này giúp người tư vấn đánh giá đúng tình huống.
Ngược lại, khi không tìm thấy gì, cũng ghi lại: đã tra những từ khoá nào, trên những nguồn nào, ngày nào. Một dòng "tra ngày..., không thấy kết quả cùng ngành" là bằng chứng bạn đã làm phần việc của người kinh doanh cẩn trọng.
Ví dụ giả định: chủ một tiệm trà sữa sắp mở ở Thanh Hóa tra tên dự định trên trang bản đồ và thấy một tiệm cùng tên ở Nghệ An, mở được ba năm, có nhiều đánh giá, cũng bán trà sữa. Sổ nhãn hiệu không có tên đó. Hai tỉnh giáp nhau, khách đi lại nhiều, và tiệm kia có trang mạng xã hội cùng tên. Chủ tiệm ở Thanh Hóa đổi sang tên khác trước khi làm biển, tránh được một cuộc cạnh tranh tên gọi mà mình bắt đầu ở thế sau.
Câu hỏi thường gặp
Sổ nhãn hiệu không có tên đó thì có cần tra thêm trên mạng không?
Cần. Nhiều cơ sở kinh doanh nhỏ chưa đăng ký nhãn hiệu nhưng đã dùng tên nhiều năm. Họ có thể có quyền với tên thương mại, có thể phản đối đơn của bạn nếu bạn nộp sau khi biết họ đang dùng, và chắc chắn có khách quen dễ nhầm sang bạn.
Biết có người đang dùng tên mà vẫn nộp đơn nhãn hiệu trước thì sao?
Đơn của bạn có thể bị phản đối, hoặc văn bằng sau này bị yêu cầu huỷ, với lý do nộp đơn thiếu trung thực hay xung đột với tên thương mại của người dùng trước; kết cục tuỳ chứng cứ của mỗi bên. Đây là tình huống nên hỏi người làm nghề trước khi quyết định.
Tra trên sàn thương mại điện tử cần chú ý gì?
Tìm theo cả tên gian hàng và tên trong tiêu đề sản phẩm, xem trường thương hiệu nếu sàn có, xem số đánh giá và thời gian hoạt động. Gian hàng chính hãng cùng tên là tín hiệu tên đã có nhãn hiệu.
Trang bản đồ có cửa hàng cùng tên ở tỉnh khác thì có sao không?
Tuỳ ngành và kế hoạch của bạn. Nếu cùng ngành và bạn định mở rộng hoặc bán trực tuyến toàn quốc, khả năng va chạm cao. Nếu khác ngành hoặc bạn chỉ bán tại chỗ ở nơi rất xa, rủi ro thấp hơn nhưng vẫn nên ghi nhận.
Nên tra bao nhiêu trang kết quả tìm kiếm?
Ít nhất ba bốn trang đầu cho mỗi cách gõ, kèm tab hình ảnh. Cửa hàng nhỏ thường không ở trang đầu nhưng xuất hiện qua ảnh, bài đánh giá, danh bạ địa điểm.
Tra trên mạng có thay được tra nhãn hiệu không?
Không. Hai việc bổ sung cho nhau: tra trên mạng tìm người đang dùng, tra nhãn hiệu tìm người đã nộp đơn hoặc được bảo hộ. Một người có văn bằng có thể chưa hề bán hàng trên mạng.