Hai nhãn hiệu chỉ giống nhau ở phần mô tả, như cùng có chữ “coffee”, “organic”, “spa”, “bakery”, mà phần chữ chính khác hẳn thì thường không bị coi là tương tự gây nhầm lẫn, vì phần mô tả là chữ ai trong ngành cũng có quyền dùng. Cái khó nằm ở chỗ phân biệt chữ nào thật sự là mô tả, chữ nào chỉ gợi ý, và chữ nào nghe như mô tả nhưng thật ra là phần có sức phân biệt.
Kết quả tra cứu nhãn hiệu thường trả về rất nhiều nhãn chung một vài chữ với tên của bạn. Nếu không biết loại bỏ phần mô tả, bạn sẽ hoảng vì danh sách dài; nếu loại bỏ quá tay, bạn sẽ bỏ sót trở ngại thật. Bài này giúp nhận ra từ mô tả, phân biệt mô tả với gợi ý, hiểu khi nào một từ thông dụng trong ngành trở nên nhẹ ký, và cách dùng chính kết quả tra cứu làm căn cứ. Các tên là ví dụ giả định.
Từ mô tả là gì khi đánh giá tương tự
Từ mô tả là từ nói thẳng ra sản phẩm là gì, làm từ gì, dùng để làm gì, chất lượng ra sao, ở đâu, dành cho ai. Với quán cà phê, “coffee”, “cà phê”, “rang xay”, “nguyên chất” là mô tả. Với mỹ phẩm, “beauty”, “skin”, “organic”, “thiên nhiên” là mô tả. Với dịch vụ làm đẹp, “spa”, “clinic”, “thẩm mỹ” là mô tả.
Từ mô tả có hai đặc điểm liên quan trực tiếp tới việc đánh giá. Thứ nhất, nó có rất ít sức phân biệt, vì người mua không dùng nó để nhận ra nguồn gốc mà dùng để biết sản phẩm là gì. Thứ hai, không ai được độc quyền nó cho đúng sản phẩm mà nó mô tả; trong đơn nhãn hiệu, phần này thường được ghi là không bảo hộ riêng, hoặc bị cơ quan thẩm định yêu cầu loại trừ.
Vì thế khi so hai nhãn, phần mô tả được đặt sang một bên, và việc so dựa chủ yếu vào phần còn lại. Hai nhãn “Mây Trôi Coffee” và “Đá Xanh Coffee” chung chữ “Coffee” nhưng phần chính khác hẳn, nên thường được nhìn là xa nhau. Lưu ý rằng nhãn có trước có thể là chữ mô tả đi kèm một hình đặc biệt; khi đó phần hình mới là phần quyết định, và việc đánh giá hình có chuyên mục riêng.
Mô tả, gợi ý hay tự do: ba mức của một từ
Một từ có thể là mô tả với sản phẩm này nhưng là phần phân biệt mạnh với sản phẩm khác. Bảng dưới phân ba mức thường dùng khi xét sức nặng của một từ trong nhãn, kèm ví dụ giả định.
| Mức | Đặc điểm | Ví dụ giả định | Sức nặng khi so |
|---|---|---|---|
| Mô tả | Nói thẳng sản phẩm là gì, chất lượng, công dụng | “Fresh Juice” cho nước ép | Rất nhẹ, gần như bỏ qua |
| Gợi ý | Gợi liên tưởng tới sản phẩm, người mua phải nghĩ một bước mới hiểu | “Giọt Sáng” cho nước ép | Trung bình, vẫn tính vào so sánh |
| Tự do | Không liên quan tới sản phẩm | “Thuyền Giấy” cho nước ép | Nặng, thường là phần chính |
| Tự ghép | Từ không có nghĩa, do người đặt tạo ra | “Velvio” cho nước ép | Nặng nhất |
Ranh giới giữa mô tả và gợi ý không phải lúc nào cũng rõ. Một từ như “Sáng” cho đèn có thể bị coi là mô tả; cho nước ép có thể là gợi ý; cho dịch vụ kế toán là tự do. Luôn đặt từ trong bối cảnh sản phẩm cụ thể của hai nhãn đang so.
Khi chữ chung không còn là mô tả
Từ mô tả cho sản phẩm khác, không phải sản phẩm này. “Coffee” là mô tả cho quán cà phê, nhưng một hãng thời trang đặt tên “Coffee Atelier” cho quần áo thì chữ ấy không còn mô tả gì. Trong ngành thời trang, nó có thể là phần chính. Khi tra cứu ở nhóm hàng hoá không liên quan tới cà phê, đừng tự động bỏ qua chữ ấy.
Cả nhãn chỉ gồm từ mô tả ghép lại. Nhãn “Nước Ép Tươi Mỗi Ngày”, ví dụ giả định, toàn chữ mô tả. Lúc đó không có phần chính nào khác để so, và bản thân nhãn này có thể gặp vấn đề khả năng phân biệt. Nếu tên của bạn cũng chỉ gồm chữ mô tả gần như vậy, rủi ro nằm ở cả hai phía: chưa chắc đã được bảo hộ và dễ gặp đối chứng.
Từ mô tả được trình bày hoặc ghép theo cách đặc biệt. Một cụm mô tả được ghép thành từ mới, như “Juicyday”, có thể có một chút sức phân biệt nhờ cách ghép. Khi so với nhãn tương tự “Juicy Days”, lớp chữ viết và âm đọc gần, nên đừng gạt đi chỉ vì “toàn chữ mô tả”.
Từ mô tả là phần đầu và nổi bật nhất của cả hai nhãn. Khi phần chính của hai nhãn khác nhau nhưng rất yếu, và phần mô tả chung lại chiếm hầu hết nhãn, ấn tượng chung có thể gần nhau hơn bạn nghĩ. Đây là trường hợp lưng chừng, nên ghi lý do cụ thể.
Từ thông dụng trong ngành và hiện tượng “đông đúc”
Có những từ không hẳn mô tả, nhưng xuất hiện trong rất nhiều nhãn của cùng ngành. Với ngành mật ong, chữ “Ong” và hình ảnh tổ ong được dùng ở vô số nhãn. Với ngành gạo, chữ “Ngọc”, “Hạt Vàng” khá phổ biến. Với nhà hàng chay, chữ “An”, “Tâm”, “Thiện” khá thường gặp.
Khi một từ có mặt trong rất nhiều nhãn của nhiều chủ khác nhau, người mua đã quen phân biệt các nhãn ấy nhờ phần còn lại. Từ đó, sức nặng của từ chung giảm xuống, giống như từ mô tả. Thực tiễn so sánh nhãn hiệu ở nhiều nước gọi đây là hiện tượng “đông đúc”, tức không gian nhãn quanh một từ quá chật nên mỗi chủ chỉ có phạm vi bảo vệ hẹp.
Tuy vậy, đừng tự kết luận một từ là “ai cũng dùng” dựa vào cảm giác. Lập luận này chỉ đứng vững khi có số liệu từ chính kết quả tra cứu: bao nhiêu nhãn còn hiệu lực có từ đó, trong cùng nhóm sản phẩm, thuộc bao nhiêu chủ khác nhau. Mười nhãn của cùng một chủ không chứng minh được sự phổ biến; mười nhãn của mười chủ thì có. Nhãn đã hết hiệu lực hoặc đơn đã bị từ chối cũng không nên tính.
Ghi chú thêm: “đông đúc” giúp bạn bớt lo khi chỉ chung từ phổ biến, nhưng cũng nhắc bạn rằng nếu tên của bạn chủ yếu dựa vào từ đó, bạn cũng chỉ có phạm vi bảo vệ hẹp. Người đến sau có thể dùng từ ấy với phần chính khác mà bạn khó ngăn.
Ví dụ giả định có kết luận
Các cặp sau giả định cùng dùng cho đồ uống pha chế tại quán. Cột thứ ba ghi phần còn lại sau khi loại chữ mô tả, cột cuối là nhận định cho cặp.
| Nhãn có trước | Tên định nộp | Phần còn lại sau khi loại mô tả | Nhận định |
|---|---|---|---|
| Đá Xanh Coffee | Mây Trôi Coffee & Tea | Đá Xanh và Mây Trôi | Xa: chỉ chung chữ mô tả |
| Hạt Ngọc | Hạt Ngọc Coffee Roastery | Hạt Ngọc và Hạt Ngọc | Gần: phần chính trùng, phần thêm toàn mô tả |
| Fresh Daily Juice | Daily Fresh Bar | Gần như không còn phần chính | Lưng chừng: cả hai đều yếu, ấn tượng chung gần |
| Coffee Lantern | Lantern Brew | Lantern và Lantern | Gần: “Lantern” không mô tả đồ uống nên là phần chính |
| Ong Vườn Tea | Ong Rừng Coffee | Ong Vườn và Ong Rừng | Lưng chừng: chung chữ “Ong”, cần đếm độ phổ biến trong nhóm đồ uống |
Dòng thứ tư cho thấy một từ tiếng Anh không mặc nhiên là mô tả: “Lantern” không nói gì về cà phê, nên nó là phần chính của cả hai nhãn. Dòng cuối là trường hợp phải dựa vào số liệu tra cứu: nếu chữ “Ong” xuất hiện ở nhiều nhãn đồ uống của nhiều chủ, nó nhẹ đi; nếu hiếm, nó là điểm chung đáng lo.
Dùng kết quả tra cứu làm căn cứ khi loại phần mô tả
Để kết luận “chỉ chung phần mô tả” có cơ sở, nên làm theo trình tự dưới đây và lưu lại kết quả.
- Liệt kê các chữ chung giữa tên của bạn và từng nhãn tìm được.
- Với mỗi chữ chung, xác định mức của nó đối với sản phẩm của hai bên: mô tả, gợi ý, tự do hay tự ghép.
- Với chữ bạn cho là mô tả hoặc phổ biến, tra riêng chữ đó trong nhóm sản phẩm của bạn, đếm số nhãn còn hiệu lực và số chủ sở hữu khác nhau.
- Kiểm tra các nhãn có trước có ghi phần nào là không bảo hộ riêng không, nếu bản ghi tra cứu thể hiện thông tin này.
- Sau khi loại phần mô tả, so phần chính còn lại theo bốn lớp chữ viết, âm đọc, ý nghĩa và ấn tượng chung.
- Ghi kết luận cùng các con số tra được vào phiếu đánh giá.
Trình tự này giúp bạn tránh hai sai lầm đối nghịch: hoảng vì danh sách dài toàn nhãn chung chữ mô tả, và chủ quan bỏ qua một chữ chung mà thật ra không phải mô tả cho sản phẩm của bạn.
Hệ quả khi đặt tên: đừng dựa vào phần mô tả
Bài học ngược lại cho người đặt tên là sức mạnh của nhãn nằm ở phần không mô tả. Nếu tên của bạn gồm một phần chính mạnh cộng với phần mô tả, bạn có một nhãn dễ bảo vệ và dễ phân biệt. Nếu tên chủ yếu là mô tả cộng với một phần chính yếu, bạn vừa khó được bảo hộ, vừa dễ vướng những nhãn khác chung phần mô tả mà phần chính lại gần với bạn.
Một tình huống thường gặp: người đặt tên chọn “Hạt Ngọc Coffee” vì thấy “Hạt Ngọc” đẹp và “Coffee” rõ nghĩa. Tra cứu ra hàng chục nhãn có “Coffee”, không sao. Nhưng nếu có một nhãn “Hạt Ngọc” cho cà phê hạt, thì đó mới là trở ngại thật, dù nhãn kia không có chữ “Coffee”. Phần mô tả không làm bạn khác đi, cũng không làm bạn giống thêm; chỉ phần chính mới quyết định.
Khi chuẩn bị nộp đơn, phần mô tả cũng là chỗ dễ khiến đơn bị yêu cầu sửa. Chuyện viết đơn, ghi phần không bảo hộ và trả lời cơ quan thẩm định thuộc phạm vi đăng ký, không bàn ở đây. Điều bạn cần mang theo từ bước tra cứu là danh sách phần chính, phần mô tả của tên mình, và căn cứ cho mỗi lần bạn coi một chữ là mô tả.
Câu hỏi thường gặp
Hai quán cùng có chữ “Coffee” trong tên có bị coi là trùng không?
Thường không, nếu phần chính của hai tên khác hẳn. “Coffee” là từ mô tả cho quán cà phê nên không ai độc quyền được. Việc so sánh khi đó dựa vào phần còn lại của hai tên.
Làm sao biết một từ là mô tả hay chỉ là gợi ý?
Hỏi xem người mua có phải nghĩ thêm một bước mới hiểu liên hệ giữa từ và sản phẩm không. Nếu hiểu ngay sản phẩm là gì, đó là mô tả. Nếu cần liên tưởng, đó là gợi ý. Luôn xét trong bối cảnh sản phẩm cụ thể.
Từ “organic” trong tên mỹ phẩm có được bỏ qua khi so sánh không?
Với mỹ phẩm, “organic” mang tính mô tả nên sức nặng rất nhẹ khi so sánh. Nhưng nếu phần chính của hai nhãn yếu, phần mô tả chiếm phần lớn nhãn, ấn tượng chung vẫn có thể gần. Nên ghi lý do cụ thể khi kết luận.
Một từ được nhiều nhãn dùng thì có còn đáng lo không?
Từ có mặt trong nhiều nhãn của nhiều chủ khác nhau cùng ngành thường nhẹ ký hơn. Nhưng cần đếm được bằng kết quả tra cứu: số nhãn còn hiệu lực và số chủ khác nhau. Cảm giác “ai cũng dùng” chưa phải căn cứ.
Chữ mô tả cho ngành này có thể là phần chính ở ngành khác không?
Có. Một từ chỉ là mô tả đối với sản phẩm mà nó mô tả. Với sản phẩm không liên quan, cùng từ đó có thể là phần có sức phân biệt cao. Vì vậy khi tra ở nhóm khác, đừng tự động bỏ qua nó.
Tên mình gồm toàn chữ mô tả thì có vấn đề gì?
Tên toàn chữ mô tả có thể không đủ khả năng phân biệt để được bảo hộ, và cũng dễ gặp nhãn khác gần giống. Nên thêm một phần chính có sức phân biệt trước khi in ấn và nộp đơn.