Global Brand Database là cơ sở dữ liệu nhãn hiệu do Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) vận hành, gom bản ghi từ nhiều cơ quan nhãn hiệu quốc gia, khu vực và từ hệ thống đăng ký quốc tế Madrid, để bạn tra một tên trên nhiều nước trong cùng một lần tìm. Công cụ này mở cho công chúng, không cần tài khoản để tra cơ bản.
Điểm mạnh của nó là độ phủ và bộ lọc; điểm yếu là nó chỉ mạnh bằng phần dữ liệu các nước gửi lên. Bài hướng dẫn cách dùng theo chức năng: ô tìm theo tên, bộ lọc theo nước, nhóm và tình trạng, tìm bằng hình, rồi cách đọc một danh sách kết quả mà không tự trấn an mình quá sớm. Giao diện có thể đổi qua các lần cập nhật, nên hãy tìm theo chức năng nếu nút bấm không còn nằm đúng chỗ.
Trong cơ sở dữ liệu này có những gì
Nguồn dữ liệu chia thành mấy loại. Loại thứ nhất là nhãn hiệu của các cơ quan quốc gia và khu vực đã đồng ý chia sẻ dữ liệu với WIPO. Loại thứ hai là các đăng ký quốc tế theo hệ thống Madrid, do chính WIPO quản lý. Ngoài ra còn có những dữ liệu đặc thù như tên gọi xuất xứ đăng ký theo hệ thống Lisbon và các biểu tượng, tên gọi của nhà nước, tổ chức quốc tế được thông báo theo Công ước Paris.
Danh sách nguồn không cố định. Mỗi năm có thêm cơ quan tham gia, có nguồn cập nhật hàng tuần, có nguồn cập nhật thưa hơn. Trước khi tin vào một kết quả trống cho một nước, bạn mở phần mô tả nguồn dữ liệu (thường có tên gọi kiểu "nguồn", "bộ sưu tập") để xem nước đó có mặt không và dữ liệu mới nhất là ngày nào.
Một điểm hay bị bỏ qua: cùng một nhãn hiệu có thể xuất hiện nhiều lần, một lần trong bộ dữ liệu của nước sở tại, một lần dưới dạng đăng ký quốc tế. Đó không phải trùng lặp do lỗi, mà là hai con đường bảo hộ khác nhau. Khi đánh giá rủi ro, bạn xét từng bản ghi theo nước mà nó có hiệu lực.
Mỗi bản ghi thường có các trường giống nhau dù đến từ nguồn nào: tên nhãn, ảnh mẫu nhãn, chủ sở hữu, nước hoặc tổ chức cấp, số đơn, ngày nộp, ngày đăng ký, nhóm Nice, tình trạng. WIPO chuẩn hoá các trường này để bạn lọc được trên nhiều nguồn cùng lúc, nhưng phần chi tiết như danh mục hàng hoá đầy đủ, lịch sử xử lý đơn, thông báo từ chối hay phản đối thường chỉ có ở nguồn gốc. Vì thế bản ghi trên Global Brand Database đủ để nhận diện, chưa đủ để kết luận.
Các bước tra một tên từ đầu
Ví dụ giả định: bạn có thương hiệu nước mắm tên "Sóng Bạc" và định bán sang Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Quy trình dưới đây áp dụng cho bất kỳ tên nào.
- Ở ô tìm theo tên nhãn, nhập bản không dấu viết rời "song bac", rồi tra tiếp bản viết liền "songbac" và bản dịch nghĩa "silver wave".
- Mở bộ lọc theo nguồn hoặc theo nước được chỉ định, chọn Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhóm đăng ký quốc tế; chưa vội lọc nhóm hàng.
- Xem tổng số kết quả. Nếu quá nhiều, thêm bộ lọc nhóm Nice của nước mắm và các nhóm liên quan như gia vị, thực phẩm chế biến, dịch vụ bán lẻ thực phẩm.
- Chuyển cách hiển thị sang dạng có ảnh mẫu nhãn để nhìn nhanh phần chữ và phần hình.
- Mở từng bản ghi gần giống: đọc chủ sở hữu, nước, ngày nộp, tình trạng, danh mục hàng hoá. Đánh dấu bản ghi cần tra lại ở nguồn gốc.
- Lưu lại truy vấn hoặc chụp màn hình trang kết quả, ghi ngày tra, để lần sau so sánh.
Thứ tự "lọc nước trước, lọc nhóm sau" giúp bạn không bỏ sót những nhãn đăng ký ở nhóm lân cận nhưng vẫn có thể bị coi là hàng hoá tương tự.
Các bộ lọc chính và cách dùng
Tên bộ lọc trên giao diện có thể khác đôi chút, nhưng chức năng thường gồm những nhóm dưới đây.
| Bộ lọc | Dùng để làm gì | Lưu ý khi dùng |
|---|---|---|
| Nguồn dữ liệu | Giới hạn theo cơ quan đã cung cấp bản ghi | Đăng ký quốc tế là một nguồn riêng, đừng quên tick |
| Nước được chỉ định | Tìm đăng ký quốc tế có hiệu lực ở nước bạn quan tâm | Khác với nguồn: một bản ghi Madrid có thể chỉ định hàng chục nước |
| Nhóm Nice | Thu hẹp theo nhóm hàng hoá, dịch vụ | Hàng tương tự có thể nằm ở nhóm khác; đừng lọc quá hẹp ngay từ đầu |
| Tình trạng | Phân biệt còn hiệu lực, đang chờ, đã hết hiệu lực | Mỗi nước định nghĩa tình trạng hơi khác; đọc chi tiết bản ghi |
| Ngày nộp, ngày đăng ký | Tìm đơn mới nộp hoặc nhãn lâu đời | Dùng khi muốn theo dõi các đơn phát sinh sau lần tra trước |
| Chủ sở hữu | Xem một chủ đang giữ bao nhiêu nhãn | Tên chủ có thể viết nhiều kiểu; thử vài biến thể |
Tìm bằng hình: hữu ích nhưng đừng giao trọn cho máy
Global Brand Database có chức năng tải lên một ảnh logo để tìm những mẫu nhãn có hình gần giống. Máy so theo hình dạng, màu sắc, bố cục và trả về danh sách sắp theo độ giống. Đây là cách nhanh để phát hiện những logo con vật, chữ cái cách điệu, hình học đơn giản mà người khác đã đăng ký.
Tuy vậy, máy chỉ thấy điểm ảnh, không thấy ý nghĩa. Hai logo cùng là hình chiếc lá nhưng vẽ khác nét có thể bị máy xếp xa nhau, trong khi người tiêu dùng vẫn nhớ chúng là "cái nhãn có chiếc lá xanh". Ngược lại, máy có thể xếp gần hai hình chỉ giống nhau về màu nền. Kết quả tìm bằng hình nên được đọc như danh sách gợi ý, không phải kết luận.
Để tìm bằng hình hiệu quả hơn, bạn cắt riêng phần hình ra khỏi phần chữ, dùng ảnh nền trắng, độ phân giải vừa đủ, và thử cả bản đen trắng. Nếu nguồn có hỗ trợ lọc theo mã phân loại hình Vienna, kết hợp thêm mã đó để thu hẹp. Với logo kết hợp chữ và hình, phần chữ vẫn phải tra riêng bằng ô tìm theo tên.
Đọc danh sách kết quả mà không tự trấn an
Đếm kết quả ít không phải tin tốt. Danh sách ngắn có thể do bạn lọc quá chặt, gõ một kiểu viết duy nhất, hoặc nước đích chưa góp dữ liệu. Nới bộ lọc ra một lần để xem bức tranh rộng trước khi kết luận.
Kết quả đầu danh sách không phải nguy hiểm nhất. Thứ tự sắp xếp mặc định thường theo độ khớp chữ. Một nhãn khác vài chữ cái nhưng đọc lên rất giống có thể nằm ở trang thứ ba. Lướt hết vài trang đầu thay vì chỉ đọc mười dòng đầu.
Tình trạng hiển thị có thể cũ. Bản ghi trên nguồn tổng hợp được sao từ cơ quan gốc theo chu kỳ. Một đơn hiện "đang chờ" có thể đã được cấp hoặc bị từ chối tuần trước. Với bản ghi quan trọng, mở lại trên nguồn gốc.
Ảnh mẫu nhãn có thể thiếu. Một số nguồn chỉ gửi phần chữ, không gửi ảnh, hoặc ảnh chất lượng thấp. Thấy bản ghi có tên giống mà không có ảnh, đừng loại nó chỉ vì không nhìn được logo.
Ví dụ giả định: đọc ba kết quả cho tên Sóng Bạc
Tiếp ví dụ giả định ở trên. Sau khi lọc theo Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhóm đăng ký quốc tế, bạn thấy ba bản ghi đáng xem. Bản ghi thứ nhất là "Silver Wave" cho dịch vụ nhà hàng hải sản ở Úc, còn hiệu lực. Bản ghi thứ hai là "Songbak" cho mì ăn liền ở Hàn Quốc, đang chờ xét. Bản ghi thứ ba là một đăng ký quốc tế "Sea Silver" cho nước sốt, chỉ định Nhật Bản và Úc.
Bản ghi thứ nhất trùng nghĩa với bản dịch tiếng Anh của tên bạn, nhưng là dịch vụ nhà hàng. Ở nhiều nước, dịch vụ nhà hàng và sản phẩm nước chấm có thể bị xem là có liên quan vì cùng hướng tới bữa ăn. Bạn ghi nó vào nhóm "cần đánh giá kỹ" chứ không gạch đi. Bản ghi thứ hai đọc lên gần với "Sóng Bạc" không dấu, cùng là thực phẩm chế biến; đơn đang chờ có nghĩa là người kia có ngày nộp sớm hơn mọi đơn bạn sẽ nộp sau này ở Hàn Quốc.
Bản ghi thứ ba có chữ khác, nghĩa gần nhau nhưng không trùng, phần hình không có điểm chung với nhãn của bạn. Bạn ghi mức rủi ro thấp hơn nhưng vẫn mở trên Madrid Monitor để xem nó đã được Nhật Bản và Úc chấp nhận chưa. Sau buổi tra, Hàn Quốc trở thành thị trường cần tra sâu nhất, điều mà nếu chỉ nhìn bản tiếng Việt có dấu bạn đã không phát hiện.
Những việc Global Brand Database không làm thay bạn
Biết giới hạn của công cụ giúp bạn đặt nó đúng chỗ trong quy trình tra:
- Không đánh giá tương tự gây nhầm lẫn theo luật của từng nước; đó là việc của bạn hoặc của người làm nghề.
- Không cho thấy quyền phát sinh từ sử dụng mà chưa đăng ký ở các nước có cơ chế đó.
- Không thay cho việc đọc hồ sơ đơn trên nguồn gốc, nơi có thông báo từ chối, phản đối, sửa đổi.
- Không cập nhật tức thời; độ trễ tuỳ nguồn và có lúc lên tới vài tuần hoặc hơn.
- Không bao gồm tên doanh nghiệp, tên miền, tên ứng dụng; đó là những nguồn phải tra riêng.
- Không dịch hộ bạn các bản ghi bằng chữ Hán, Hangul, katakana hay chữ Thái; phần tên gốc vẫn phải nhờ người đọc được.
Đặt công cụ này ở bước quét rộng đầu tiên, rồi dùng kết quả của nó để quyết định nước nào cần tra sâu, là cách dùng hợp lý nhất.
Câu hỏi thường gặp
Global Brand Database có dữ liệu của Việt Nam không?
Danh sách nguồn thay đổi theo thời gian. Bạn mở phần mô tả nguồn dữ liệu trên chính công cụ để kiểm xem Việt Nam có mặt và cập nhật đến ngày nào. Dù có hay không, tra trong nước vẫn nên làm trực tiếp trên cơ sở dữ liệu của Cục Sở hữu trí tuệ.
Tra trên công cụ này có cần đăng ký tài khoản không?
Tra cứu cơ bản thường không cần tài khoản. Một số tiện ích như lưu truy vấn, nhận thông báo khi có kết quả mới có thể yêu cầu đăng nhập. Chính sách này do WIPO quyết định và có thể thay đổi, nên đọc hướng dẫn trên trang chính thức.
Tìm bằng hình có tìm được logo chỉ có chữ cách điệu không?
Có thể, nhưng hiệu quả thấp hơn với logo có hình rõ ràng. Với chữ cách điệu, máy so hình dạng nét chữ chứ không đọc chữ. Bạn nên tra phần chữ bằng ô tìm theo tên, còn tìm bằng hình chỉ để bắt thêm những mẫu trình bày gần giống.
Thấy một nhãn giống nhưng ở nhóm hàng khác thì có đáng lo không?
Tuỳ mức liên quan giữa hai loại hàng hoá, dịch vụ. Nước mắm và nước tương ở hai nhóm khác nhau vẫn có thể bị coi là tương tự vì cùng là gia vị, bán cùng quầy. Ghi lại để đánh giá kỹ hơn thay vì loại ngay.
Kết quả ở đây và trên cơ sở dữ liệu của nước đích khác nhau thì tin bên nào?
Tin nguồn gốc của nước đích, vì đó là nơi lưu hồ sơ chính thức và cập nhật trước. Nguồn tổng hợp là bản sao và có độ trễ. Sự khác nhau thường là do một quyết định mới chưa kịp được đồng bộ.
Có nên in kết quả tra để lưu hồ sơ không?
Nên. Lưu trang kết quả và các bản ghi quan trọng kèm ngày tra giúp bạn chứng minh mình đã cẩn trọng khi chọn tên, và giúp so sánh khi tra lại lần sau. Ghi cả các từ khoá và bộ lọc đã dùng.